دیابت یک اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) بدن است.
در حالت طبیعی، غذا در معده تبدیل به گلوکز یا قند خون می شود. قند از معده وارد جریان خون می شود. لوزالمعده (پانکراس) هورمون انسولین را ترشح می کند و این هورمون باعث می شود قند از جریان خون وارد سلول های بدن شود. در نتیجه مقدار قند خون در حد نرمال و متعادل باقی می ماند.
ولی در بیماری دیابت، انسولین به میزان کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظایف خود را به درستی انجام دهد، در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قند خون نمی تواند به طور مؤثری وارد سلول های بدن شود و مقدار آن بالا می رود.
انسولین هورمونی است که توسط سلول های «بتا» واقع در پانکراس ترشح می شود و وظیفه اصلی آن کاهش قند خون است. پانکراس نیز یکی از غدد دستگاه گوارش است که در پشت معده قرار دارد. بالا بودن قند خون در دراز مدت باعث بروز عوارضی در سیستم قلب و عروق، کلیه ها، چشم و سلسله اعصاب می گردد.
انواع بیماری دیابت
به طور کلی دیابت به چهار گروه دیابت نوع یک، دیابت نوع دو، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم بندی می شود.
دیابت نوع یک: در دیابت نوع یک که 15-10 درصد کل موارد دیابت را تشکیل می دهد، تولید انسولین از پانکراس به علت از بین رفتن سلول های سازنده انسولین، متوقف می شود. به همین دلیل افراد مبتلا به این نوع دیابت باید از بدو تشخیص، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تأمین کنند. به همین دلیل به آن «دیابت وابسته به انسولین» نیز می گویند.
دیابت نوع 1 اغلب در سنین زیر 30 سال به وجود می آید، لذا به آن «دیابت جوانی» نیز می گویند.
دیابت نوع دو:دیابت نوع دو بیشتر در بالغین بالای 30 سال و چاق دیده می شود که 90-85 درصد کل موارد دیابت را شامل می گردد و انسولین تولید شده از پانکراس در این افراد به خوبی عمل نمی کند. در واقع یا پانکراس به اندازه کافی انسولین ترشح نمی کند و یا این که انسولین ترشح شده، به علت وجود مقاومت سلول ها به انسولین مخصوصاً در افراد چاق، فاقد کارآیی لازم است.
به این نوع دیابت «دیابت غیر وابسته به انسولین» یا «دیابت بزرگسالان» نیز می گویند.
دیابت حاملگی: دیابت حاملگی به دیابتی گفته می شود که برای اولین بار در طول حاملگی تشخیص داده شود. این نوع دیابت معمولاً گذراست و بعد از اتمام حاملگی بهبود می یابد. خانم های مبتلا به دیابت حاملگی بعداً در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند.
دیابت با علل متفرقه: از علل متفرقه دیابت می توان به جراحی، داروها (مثل کورتیکواستروئیدها)، سوء تغذیه و عفونت اشاره کرد.
5 اصل کنترل دیابت عبارتند از: آموزش، کنترل روزانه، تغذیه صحیح، فعالیت جسمانی و مصرف منظم داروها (قرص یا تزریق انسولین).
در جستجوی درمانی برای دیابت
هنوز درمان قطعی برای دیابت پیدا نشده است. حتی روش های جدید مثل پیوند سلول های بتا به افراد مبتلا به دیابت نوع 1 نیز، به علت ضرورت مصرف داروی ضد رد پیوند به صورت مادام العمر و عوارض احتمالی ناشی از آنها، برای اکثریت افراد مناسب نمی باشد. با این وجود رعایت 5 اصل کنترل دیابت که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد باعث می شود تا افراد دیابتی بتوانند یک زندگی سالم در مقایسه با افراد غیر دیابتی داشته باشند و از پیدایش عوارض دیابت جلوگیری کنند.
این 5 اصل عبارتند از: آموزش، کنترل روزانه، تغذیه صحیح، فعالیت جسمانی و مصرف منظم داروها (قرص یا تزریق انسولین). در صورتی که هر یک از این پایه ها سست باشد، تعادل و در واقع کنترل دیابت بر هم خواهد خورد.
علائم دیابت
دیابت نوع 1 معمولاً شروع پرسر و صدایی دارد و با علائمی چون تشنگی، پر ادراری، پرنوشی، کاهش وزن، گرسنگی و خستگی شدید تظاهر پیدا می کند.
دیابت نوع 2 شروع خیلی آهسته تری دارد و شایع ترین علامت اولیه آن در واقع «بی علامتی» است. درصد قابل توجهی از مبتلایان به دیابت نوع 2 (تقریباً 50 درصد آنها) از بیماری خود اطلاعی ندارند و تنها با انجام آزمایش قند خون می توان بیماری آنها را تشخیص داد. با این وجود در صورت عدم کنترل مطلوب، ممکن است علائمی مشابه به دیابت نوع 2 نیز بروز کند.
از دیگر علائم دیابت نوع 2 می توان به عفونت های مکرر، مخصوصاً عفونت دستگاه ادراری و پوست، تاری دید، بهبودی دیررس زخم ها، احساس سوزش و بی حسی در انگشتان پا اشاره کرد.
کسانی که در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند
¤ تمامی افراد بالای 40 سال در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند و باید هر 3 سال یک بار تحت آزمایش قند خون قرار بگیرند.
¤ افرادی که دچار اضافه وزن می باشند و حداقل یکی از شرایط زیر را دارند، نیز در معرض ابتلا به دیابت نوع 2 هستند و انجام آزمایشات مکرر قند خون در آنها باید در سنین زیر 40 سال یا با فواصل کوتاه تر، یعنی هر 2-1 سال یک بار انجام شود.
این شرایط عبارتند از: وجود سابقه ابتلا به دیابت در بستگان درجه اول، سابقه ابتلای فرد به دیابت پنهان (مرحله پیش از دیابت)، سابقه ابتلا به دیابت حاملگی، سابقه تولد نوزاد با وزن بیشتر از 4 کیلوگرم یا تولد نوزاد با ناهنجاری های مادرزادی، بالا بودن فشار خون (فشار خون ماکزیمم بیشتر از 140 و یا مینیمم بیشتر از 90 میلی متر جیوه)، وجود اختلالات چربی خون؛ یعنی تری گلیسرید بالاتر از 250 و یا کلسترول خوب (HDL) کمتر از 35 میلی گرم در دسی لیتر، سابقه ابتلا به کیست های متعدد تخمدان و یا بیماری های قلبی- عروقی (تنگی رگ های قلب، انفارکتوس قلبی یا سکته مغزی).
آیا دیابت قابل پیشگیری است؟
در مورد دیابت نوع 1 با وجودی که تحقیقات زیادی در مورد روش های مختلف پیشگیری از آن در حال انجام است، ولی هنوز راه حل قطعی برای پیشگیری از آن به دست نیامده است. ولی در مورد دیابت نوع 2 تحقیقات به روشنی نشان داده اند که تغذیه صحیح و کاهش وزن به میزان 7-5 درصد وزن فعلی و نیز انجام مرتب فعالیت ورزشی (150 دقیقه در طول هفته) در پیشگیری از ابتلا به دیابت، در افراد در معرض خطر بسیار مؤثر است.
دیابت از جمله بیماریهای مزمن است که به دلیل کمبود یا کاهش عملکرد انسولین موجب افزایش میزان قند خون و اختلالات متابولیسمی بدن میشود. مشاهدات اپیدمیولوژی گواه آن است که با تغییر فرهنگ مصرف رژیم غذایی و روش زندگی از سنتی به صنعتی میزان شیوع بیماری دیابت افزایش یافته است. رعایت رژیم غذایی و درمانهای جایگزین علاوه بر کاهش هزینه درمان در بسیاری از موارد موجب پیشگیری و بهبودی دیابت نوع دوم و در بعضی موارد بهبودی رضایتبخش برای بیماران دیابتی نوع اول میشود. هم اکنون داروهای متعددی جهت کاهش میزان قند خون بالا ارایه شده است ولی به دلیل عدم بهبودی کامل این بیماری با مصرف داروهای موجود، تمایل به استفاده از درمانهای جایگزین و سنتی افزایش یافته است. در این میان نقش گیاهان دارویی با خواص کاهشدهنده قند خون در درمان بیماران دیابتی را نمیتوان نادیده گرفت. مصرف گیاهان دارویی توسط بیماران دیابتی حتی در کشورهای غربی به طور گستردهای عمومیت یافته است. مصرف گیاهان دارویی به خصوص زمانی که درمانهای رایج قادر به کنترل بیماری نیستند و بیمار نیاز به تجویز انسولین دارد چشمگیر میباشد. با توجه به مخالفت اکثر پزشکان با مصرف گیاهان دارویی، بیماران بدون اطلاع پزشک معالج آن را مصرف مینمایید، که منجر به تداخلات دارویی و همچنین عدم تسلط پزشک در کنترل قند خون بیمار میشود. در این بازنگری نقش گیاهان دارویی از جمله پیاز، سیر، خیار تلخ، گیمنما سیلوستر، شنبلیله، علف شور یا سلمکی بوتهای، سیاه گیله، ژینکو بیلوبا، خارمریم، هندوانه ابوجهل، عدسالملک، چای سبز و نیز تعدادی از فلاونوییدها در بهبودی بیماری دیابت بررسی میشود.
نام : سیب نام : بابا آدم نام : جعفری نام : هویج نام : گل ختمی (ختمی) نام : پیاز شلغم خواص : شلغم TURNIP نام علمی Brassica Napus گیاه شناسی شلغم گیاهی است با برگهای ناصاف و بریدگیهای زیاد به رنگ سبز و سفید . ریشه آن غده ای و به شکل های گرد و یا دراز به رنگ سفید با لکه های بنفش می باشد . میوه شلغم مانند غلافی باریک و دراز است که در آن چند دانه سیاه وجود دارد . شلغم در هوای سرد بسیار خوب رشد می کند و شاید علت آن باشد که برای درمان بیماریهایی که در فصل سرما زیاد است و بیماریهای تنفسی بکار می رود . خواص داروئی: شلغم از نظر طب قدیم ایران گرم و تر است خواص شلغم آنقدر زیاد است که می توان گفت این گیاه برای هر دردی درمان است و اگر مردم می دانستند که این گیاه چقدر فایده درد تمام باغچه های خانه خود را شلغم میکاشتند و هر روزه از آن استفاده می کردند . 1)شلغم مقوی است 2)شلغم اشتها آور است 3)شلغم ضعف جنسی را درمان کرده و اسپرم را زیاد می کند 4)شلغم سرفه را تسکین می دهد 5)ترشی شلغم بهترین نوع ترشی است زیرا مقوی معده و روده ها و اشتها آور است 6)آب شلغم قند خون را پائین می آورد 7)تخم شلغم را اگر سرخ کرده و بخورید برای ضعف جنسی موثر است 8)اگر گلو درد دارید آب پخته شلغم را قرقره کنید 9)خوردن آب شلغم درمان کننده جوش صورت است 10)آنهایی که حافظه ضعیف دارند حتما باید شربت بخورند زیرا ثابت شده است که شلغم حافظه را تقویت می کند 11)شلغم شب کوری را درمان می کند 12)شلغم بعلت داشتن ویتامین B1 علاج کم خونی است 13)شلغم برای رشد و نمو استخوانها مفید است بنابراین زنان باردار وشیرده حتما باید از آن استفاده کنند . 14)زن حامله ای که در مدت بارداری شلغم خورده باشد بچه اش زودتر رشد کرده ، زودتر حرف می زند و حتی زودتر راه می افتد و در مقابل امراض مقاومت بیشتری خواهد داشت . 15)آنهایی که غده تیروئیدشان کم ترشح می کند باید حتما شلغم بخورند زیرا شلغم بعلت داتشن ید فراوان ترشحات غده تیروئید را تنظیم می کند . 16)شلغم مهمترین گیاه ضد سرطان است و حتی گسترش سرطان را متوقف می کند . 17)شلغم درمان بسیاری از بیماریهای پوستی است 18)شلغم پخته بهترین دارو برای برونشیت است و بالاخره سعی کنید که در فصل زمستان برای پیشگیری از سرماخوردگی و بیماریهای تنفسی اقلا چند بار در هفته شلغم بخورید شلغم پخته بهترین صبحانه است . بدن را تمیز کرده و مواد سمی را ازبدن خارج می سازد .همانطور که در بالا گفته شد آب شلغم خام خواص بیشتری از شلغم پخته دارد بشرطی که معده شما را ناراحت نکند . خواص شلغم از نظر احادیث : هیچکس نیست مگر آنکه رگی از جذام در او است و شلغم آنرا ذوب میکند و روایت شده که آن را در فصلش بخورید که هر دردی را از شما میبرد
غذاها و خوراکیهای مفید برای درمان
خواص : سیب Apple نام علمی Nigella Sativa گیاه شناسی درخت سیب در بیشتر نقاط دنیا پرورش داده می شود و سیب میوه ایست که می توان گفت در هر جای دنیا وجود دارد و همه مردم دنیا آنرا می شناسند. در کشور عزیز ما ایران این درخت بصورت وحشی در جنگل های شمال وجود دارد در لاهیجان و رودسر آنرا آسیب ، هسی و هسیب و در مازندران به آن سه می گویند . سیب انواع مختلف دارد . انواع وحشی آن کوچک و پرورش یافته آن درشت و برد می باشد . سیب نوع ترش و شیرین دارد . خواص داروئی: 1)سیب یک میوه قلیایی است و تمیز کننده بدن است و بعلت دارا بودن پکتین زیاد آب اضافی بدن را خارج می سازد 2)سیب را می توان برای برطرف کردن اسهال حتی برای کودکان بکار برد . بدین منظور سیب را باید رنده کرد و استفاده نمود .سیب را می توان پخت و برای آنهایی که روده تنبل دارند آن را روی آتش ملایمی بپزید البته حتما ازظرف لعابی یا تفلون استفاده کنید زیرا به این طریق پکتین و ویتامین های آن حفظ می شود. 3)شربت سیب بهترین دارو برای درمان سرفه و گرفتگی صدا می باشد .برای تهیه شربت سیب یک کیلو سیب راشسته و با پوست قطعه قطعه کنید و در یک لیتر آب بپزید سپس آنرا با پارچه نازکی صاف کنید و چند تکه قند به آن اضافه کنید و دوباره روی آتش ملایم قرار دهید تا قوام بیاید و آن را از روی آتش بردارید روزی سه تا چهار فنجان از این شربت بنوشید. 4)سیب دارای مقدر زیادی کلسیم است و کلسیم سیب به بدن کمک می کند که کلسیم غذاهای دیگر را نیز جذب کند. 5)خوردن سیب یبوست را برطرف می کند و برای خستگی مفرط مفید است 6)دم کرده برگ درخت سیب ادرار آور است و درمان کننده التهاب کلیه و مثانه میباشد. 7)نوشیدن آب سیب داروی موثری برای درمان سرماخوردگی و گرفتگی صدا و سرفه است. 8)سیب مقوی کبد و اشتها آور است. 9)سیب برای درمان تنگی نفس بسیار مفید است حتی بوئیدن سیب نیز این خاصیت را دارد 10)سیب پخته تقویت کننده معده و کبد و دفع کننده سودا و سموم بدن است . 11)سیب حرارت را از بدن خارج می سازد . 12)سیب را رنده کنید و در دستمال بپیچید و روی چشم بگذارید درد چشم را برطرف می کند. 13)خوردن سیب حتی برای آنهایی که بیماری قند دارند مفید است چون قند خون را بالا نمی برد. 14)کسانیکه می خواهند لاغر شوند حتما باید سیب را با پوست بخورند . 15)دم کرده گل سیب داروی سرفه و تورم مجرای تنفسی است 16)سیب داروی خوبی برای درمان زخم ها می باشد 17)سیب بهترین دارو برای سوء هاضمه است زیرا دارای مقدر زیادی پکتین می باشد 18)آب سیب را حتی می توان برای تنقیه استفاده کرد . این تنقیه برای بیماریهای روده بسیار موثر است. 19)پوست سیب را مانند چای دم کنید و بیاشامید این چای بهترین دوست کلیه است . 20)آب سیب را با آبمیوه گیری در منزل تهیه کنید و فورا آنرا بنوشید زیرا در اثر ماندن آنزیم های خود را از دست می دهد . 21)آب سیب برای زیبایی پوست استفاده زیادی دارد بخصوص برای از بین بردن چین و چروک پوست موثر است بدین منظور آب سیب را صبح و شب روی پوست گردن و صورت بمالید و ماساژ دهید البته همیشه آب سیب تازه استفاده کنید. استفاده دیگر از سیب برای لطافت پوست سیب پخته است سیب رابپزید و سپس له کنید و با شیر مخلوط کنید و این مخلوط را بصورت نیم گرم روی پوست بگذارید و پس از چند دقیقه آنرا بردارید . خواص سیب ترش 1-سیب ترش قابض است و حالت استفراغ و دل بهم خوردگی را از بین می برد. 2-سیب ترش را بپزید درمان اسهال خونی است 3-آب سیب ترش مخلوط با انار برای تقویت معده و درمان اسهال و دل بهم خوردگی بکار می رود 4-رب سیب ترش علاج اسهال ، استفراغ و درد و غم است 5-مربای شکوفه سیب برای ضعف معده و ازدیاد نیروی جنسی مفید است 6-سیب ترش برای آنهائیکه مزاج گرم دارند بسیار مفید است بالعکس آنهائیکه مزاج سرد دارند باید سیب شیرین بخورند سیب در قدیم معالج نقرس و بیماریهای عصبی بوده است مضرات : همانطور که قبلا گفته شد سعی کنید همیشه سیب را با پوست بخورید زیرا مقدر زیادی پکتین در پوست سیب وجود دارد سیب هایی که در بازارهای داخل ایران یا آمریکا و کانادا بفروش می رسد روی آن دارای یک لایه چربی برای حفاظت آن می باشد بنابراین حتما این سیب ها را بدقت بشوئید آنهائیکه دریا معده ضعیف هستند باید سیب را بسیار نازک پوست بگیرند که پکتین ها و ویتامین های آن از بین نرود .
خواص : بابا آدم Burdock نام علمی Arctium lappa بابا آدم که فیل گوش و آراقیطون نیز نامیده می شود گیاهی است علفی و دوساله که ارتفاع ساقه آن تا 1/5 متر می رسد . این گیاه بحالت وحشی در دشت ها و نواحی معتدل و مرطوب و سایه در اروپا و آسیا می روید . ساقه آن که شبیه پوست مار است پوشیده از کرکهای خشن و زبر می باشد . برگهای آن بسیار بزرگ و پهن بحالت افتاده بر روی ساقه قرار درد . رنگ برگها در قسمت چسبیده به ساقه سبز کم رنگ و هر چه بطرف انتهای برگ نزدیک تر می شویم تیره تر می شود . ریشه گیاه دراز دوکی شکل و مانند هویج بضخامت انگشت دست بوده ودارای مقدر زیادی کربنات پتاسیم و نیترات پتاسیم است . پوست ریشه بابا آدم قهوه لی ، مغز آن سفید و طعم آن کمی شیرین است ولی بوی تهوع آوری درد . میوه آن پس از رسیدن بصورت فندقه ای با 3 یا 4 سطح و برنگ زرد حنایی ظاهر می شود . در انتهای میوه تارهای زرد رنگی وجود دارد که در موقع عبور گوسفندان و جانوران به پشم های آنها می چسبد و موجب پخش تخم این گیاه به مناطق دیگر می شود . بابا آدم در بعضی از نقاط ایران بحالت وحشی می روید . از ریشه این گیاه استفاده طبی بعمل می آید پس از خارج کردن ریشه بابا آدم از خاک آنرا بخوبی شسته و به قطعات کوچک سه سانتیمتری تقسیم کرده و در اثر حرارت خورشید یا در کوره های مخصوصی خشک می کنند . خواص داروئی: از نظر طب قدیم ایران ریشه بابا آدم سرد و خشک است . 1) بهترین تصفیه کننده خون است و خون را تمیز کرده و سموم را از بدن خارج می کند . 2)جوشهای صورت و کورک را برطرف می کند . 3)ادرار آور و معرق است . 4)سیستم لنف بدن را تمیز می کند . 5)بیماریهای پوستی نظیر اگزما ، گل مژه و زخم ها را برطرف می کند . 6)تورم را از بین میبرد . 7) تقویت کننده بدن است . 8)جوشانده برگهای بابا آدم را در معالجه سرگیجه و رماتیسم بکار می برند . 9)برای تنظیم قند خون و معالجه بیماری قند از جوشانده برگهای بابا آدم بمقدر سه فنجان در روز استفاده کنید 10)برای معالجه سرخک ، برگهای بابا آدم را با کمی شکر بجوشانید و به مریض بدهید . 11)جوشانده تخم بابا آدم ضد عفونی کننده است . 12)تخم بابا آدم ضد کرم معده و روده است . 13)در ناراحتی های ریوی و گلو درد از جوشانده تخم بابا آدم استفاده کنید . 14)در معالجه ذات الریه بکار می رود . 15)ریشه بابا آدم در برطرف کردن سرماخوردگی موثر است . 16)تب حاصل از بیماری مخملک را برطرف می کند. 17)در معالجه یبوست موثر است . 18)بعنوان ضد سم در هنگام نیش زدن جانوران سمی استفاده می شود. 19) برای معالجه کچلی برگ بابا آدم را دم کرده و روی پوست سر بمالید . 20)برای معالجه زخم ها و التیام جراحات ، جوشانده برگ بابا آدم را با مقدر مساوی روغن زیتون مخلوط کرده و روی زخم ها و جراحات بمالید . 21) ریشه بابا آدم علاج کم خونی و رنگ پریدگی است زیرا دارای مقدر زیادی آهن است . 22)برای معالجه رماتیسم و آرتروز مفید است . 23) نقرس را برطرف می کند . 24)در معالجه بیماریهای عفونی موثر است . 25)درد سیاتیک را آرام می کند . 26)در برطرف کردن کمر درد موثر است . 27)آب آوردن بدن را درمان می کند . 28) هضم غذا را تسریع می کند . 29)ورم کلیه را دفع می کند . 30)آنهائیکه میل زیادی بخوردن شیرینی و شکر دارند اگر صبح ناشتا از دم کرده این گیاه بنوشید بزودی این عادت رفع خواهد شد . 31)برای ترک قهوه مفید است. 32)کهیر را برطرف می کند. 33)ریشه بابا آدم را له کرده و یا بجوشانید و آنرا روی کورک و یا اگزما بمالید تا آنرا برطرف کند . 34) برای جلوگیری از ریزش مو و تقویت آن جوشانده غلیظ ریشه بابا آدم را به سر مالید . 35)برای برطرف کردن سوزش و درد گزیدگی زنبور با حشرات برگ بابا آدم را له کرده و به محل گزیدگی بمالید .
خواص : جعفری Parslery نام علمی Petroselinum sativum گیاه شناسی جعفری گیاهی است علفی ، دوساله و معطر که ارتفاع آن تا 70 سانتیمتر می رسد . برگهای آن برنگ سبز تیره و دارای بریدگیهای لوزی یا مثلث شکل با تقسیمات رفعی است . گلهای جعفری کوچک برنگ مایل به سبز و بصورت چتر یم باشد میوه آن کوچک به درازای 2 میلیمتر و به قطر یک میلیمتر و دارای بوئی معطر است خواص داروئی: خواص تخم جعفری تخم جعفری از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است . 1)ضد نفخ شکم است . 2)شریان ها و رگ ها راتمیز می کند . 3)ادرار آور و قاعده آرو است . 4)برای درمان تب نوبه بکارمی رود . خواص ریشه جعفری 1)ریشه جعفری اشتها آور است . 2)ادرار آور و قاعده آور است . 3)سنگ کلیه را دفع می کند . 4)برای درمان اسهال باید 20 گرم ریشه جعفری را در یک لیتر آب دم کرده و تنقیه کنید . 5)دم کرده ریشه جعفری برای درمان تنگی نفس بکار می رود. 6)برای درمان سرخک مفید است . خواص برگ و ساقه جعفری 1- برای رفع لکه ها و جوش های صورت دم کرده جعفری را روی پوست صورت بمالید . 2-برای روشن شدن رنگ پوست مقدری جعفری را در نیم لیتر آب به مدت 5 دقیقه بجوشانید و صبح وشب صورت خود را با آن بشوئید بعد از یک هفته پوست صورت شما روشن می شود. 3-دم کرده جعفری ضد تب است . 4-دم کرده برگ جعفری برای بواسیر و سنگ کلیه مفید است . 5-خوردن چای جعفری به هضم غذا کمک می کند . 6-بعد از خوردن سیر برای برطرف کردن بوی دهان جعفری بجوید. 7-جعفزی نفس را خوشبو می کند. 8-برای درمان ضرب خوردگی و خون مدرگی له شده برگ و ساقه جعفری را روی عضو ضرب دیده بگذارید .
خواص : هویج Carrot نام علمی Daucus carota گیاه شناسی هویج گیاهی است دو ساله دارای ریشه راست و ساقه بی کرک که نوع پرورش یافته آن در اکثر نقاط زمین کشت می شود . قسمت مورد استفاده گیاه هویج ،ریشه ،میوه و تخم آن است . خواص داروئی: در هویج یک نوع آنسولین گیاهی وجود دارد که اثر کم کننده قند خون را درا می باشد بنابراین این عقیده قدیمی که هویج برای مبتلایان به بیماری قند خوب نیست کاملا غلط است وبیماران قند می توانند به مقدر کم از این گیاه استفاده کنند . هویج با داشتن مواد مقوی و ویتامین ها یکی از مهمترین و مفیدترین برای بدن می باشد . خوردن هویج مقاومت بدن را در مقابل بیماریهای عفونی بالا می برد مصرف هویج در برطرف کردن بیماریهای آب آوردن انساج بدن ، عدم دفع ادرار ،تحریک مجاری هضم و تنفسی ، سرفه های مقاوم ، آسم ،اخلاط خونی و دفع کرم اثر معجزه آسائی درد از هویج می توان در مورد زیر استفاده کرد 1)برای برطرف کردن یبوست یک کیلو هویج را رنده کنید و در مقدری آب دو ساعت بجوشانید تا مانند ژله در آید صبح ناشتا چند قاشق بخورید 2)سوپ هویج برای کودکان شیر خوار که معده حساس دارند : ابتدا 200 گرم هویج رنده شده را در دیگ بریزید و روی آن یک لیتر آب اضافه کنید و بجوشانید تا کاملا هویج ها لهش ود . سپس آنرا صاف کرده و به نسبت مساوی باشیر مخلوط کرده و در شیشه شیر بچه ریخته و به او بدهید . 3)تخم هویج را به مقدر یک قاشق غذا خوری در یک لیوان آب جوش ریخته و آنرا بمدت 5 دقیقه دم کنید . این دم کرده اثر نیروی دهنده، اشتها آور ف مدر ، زیاد کننده شیر خانم های شیر ده و اثر قاعده آور درد 4)برگ هویج را با آب بجوشانید این جوشانده را غرغره کنید برای آبسه مخاط دندان و دهان موثر است بعلاوه می توان برای رفع ترک و خراش پوست استفاده کرد 5)هنگامیکه کودک شروع به دندان درآوردن می کند یک قطعه هویج باریک را برای دندان زدن به او بدهید . 6)آب هویج را اگر روی صورت بکشید باعث روشن شدن و جلوه پوست صورت می شود . 7)اگر بخواهید لاغر شوید همه روزه با غذا هویج خام بخورید 8)اگر می خواهید چاق شوید بعنوان صبحانه باید آب هویج بخورید 9)هویج وییاز را با هم بجوشانید و به آن آب لیمو اضافه کنید داروی موثری برای درمان بیماریهای عصبی ،امراض کلیوی و همچنین جوان کننده پوست می باشد 10)خوردن هویج برای بیماریهای بواسیر موثر است 11)برای خارج کردن سنگ کیسه صفرا هویج اثر معجزه آسا درد 12)خوردن هویچ جوشهای صورت را درمان می کند 13)برای تقویت قوای جنسی و تحریک کبد و روده ها هویج داروی موثری است 14)در فرانسه بیمارستان معروفی وجود دارد که برای درمان بیماریهای کبدی فقط از سوپ هویج استفاده می کنند و دستور تهیه این سوپ بشرح زیر است حدود 750گرم هویج را رنده کنید و آنرا در ظرفی که مقدری آب نمک درد بریزید سپس بان یک قاشق چایخوری جوش شیرین و یک قشلق سوپخوری کره اضافه کنید آنرا بجوش آورده و با آتش ملایم بپزید تا آب بخارشود و هر روز یک بشقاب از آن را میل کنید 15)هویج اعمال روده ها را منظم می کند و کمبود الیاف غذاهای گوشتی را جبران می کند بنابراین آنهایی که گوشت زیاد مصرف می کنند حتما باید هویج بخورند تا مشکل یبوست نداشته باشند . 16)برای برطرف کردن اسهال بچه ها بهترین دارو سوپ هویج است . برای این منظور باید 500 گرم هویج را رنده کرده و آنرا در یک لیتر آب بجوشانید تا آنکه هویج کاملا پخته و نرم شود سپس آنرا در آسیاب برقی ریخته تا آنکه بصورت شربت در آید بعد بآن آّ اضافه کرده تا آنکه حجم آن یک لیتر شود . برای بچه هایی که معده حساس دارند سوپ هویج بهترین دارو است بدین ترتیب که می توان یک یا دو بار در روز بجای شیر به بچه سوپ هویج داد حتی برای بچه هایی که کمتر از سه ماه دارند می توان بطور متناوب سوپ هویج به طفل داد یعنی یک وعده شیر و یک وعده سوپ هویج و بعد از سه ماهگی این روش تبدیل به یک وعده سوپ و دو وعده شیر می شود . 17)آب هیج در صبح ناشتا مواد سمی را از خون خارج می کند 18)اگر آسم یا گرفتگی صدا درید آب هویج بخورید 19)خانم هایی که پوست حساس دارند حتما باید پوست صورت و رگدن خود را با آّب هویج پاک کنند 20)دم کرده تخم هویج و یا جویدن تخم هویج گاز معده را خارج کرده و فعالیت روده ها را زیاد می کند
خواص : ختمی Marshmallow نام علمی Althaea officinalis گیاه شناسی ختمی گیاه بومی مناطق شرق مدیترانه است . گیاهی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن به حدود 2 متر می رسد ساقه آن از کرکهای ریز که به رنگ خاکستری می باشد پوشیده شده است . برگهای ختمی دندانه دار ، پهن و مانند قلب می باشد . گلهای آن درشت به رنگ سفید مایل به قرمز یا ارغوانی است که بصورت دسته های سه تایی در اواخر تابستان ظاهر می شود . ختمی به علت داتشن گلهای زیبا به صورت گیاه زینتی در باغچه ها کاشته می شود . تمام قسمتهای این گیاه استفاده طبی دارد ختمی چند نوع می باشد : ختمی بنفش ختمی سفید ختمی سیاه که خواص ختمی بنفش بیشتر میباشد . خواص داروئی: ختمی از نظر طب قدیم ایران سرد و تر است و بطور کلی روی تمام اعضای بدن مخصوصا روده ها ، ریه ها ، معده ، کلیه ها و مثانه موثر است . خواص گل ختمی 1)ملین و برطرف کننده یبوست است . 2)بیماریهای تنفسی را برطرف می کند. 3)سرفه های خشک را از بین می برد . 4)برای رفع گلو درد جوشانده گل ختمی را غرغره کنید . 5)عادت ماهیانه را منظم می کند . خواص ریشه ختمی 1)ناراحتی های پوستی را برطرف می کند و پوست را نرم می سازد . 2)سرفه های خشک را از بین می برد. 3)تب راپائین می آرود . 4)اسهال خونی را شفا می بخشد . 5)ادرار را زیاد می کند. 6)کمی ترشحات عادت ماهیانه را برطرف می کند. 7)تورم را رفع می کند. 8)ناراحتی های دستگاه ادراری را برطرف می کند. 9)قند خون را تنظیم می کند. خواص برگ ختمی 1-ضماد برگ ختمی در برطرف کردن دمل ها و ورم پستان و روم معده موثر است . 2-برای التیام شکستگی ها ، برگ ختمی را بصورت ضماد درآورده و روی محل شکستگی بگذارید . 3-ضماد برگ ختمی در برطرف کردن درد سیاتیک مفید است . 4-رعشه را برطرف می کند. 5-ورم بناگوش را با ضماد برگ ختمی درمان کنید.
خواص : پیاز Onion نام علمی Allium cepa گیاه شناسی پیاز گیاهی است دو ساله دارای برگهای توخالی و استوانه ای شکل . ساقه پیاز تا ارتفاع یک متر هم می رسد که آنهم استوانه ای و توخالی است . گلهای پیاز برنگ سفید یا بنفش بصورت چتر در انتهای ساقه دیده می شود . پیاز انواع مختلف دارد مانند پیاز سفید ،پیاز بنفش ، پیاز قرمز و یا مخلوطی از قرمز و بنفش . پیاز در حال حاضر در تمام مناطق دنیا کشت می شود ولی گفته می شود که منشاء آن از ایران و افغانستان بوده است و از آنجا به دیگر نقاط دنیا راه یافته است . پیاز از زمانهای ماقبل تاریخ وجود داشته است . مردم مصر از آن در غذاهایشان استفاده می کرده اند . مخصوصا در مصر پیاز در مراسم مذهبی بکار می رفته و احترام خاصی داشته است . یونانیان و رومیان نیز آنرا می شناخته و مصرف می کرده اند خواص داروئی: پیاز از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و دارای خواص بسیاری است که در یک مقاله نمی توان گنجانید . 1-پیاز ادرار آوری قوی است و خام و پخته آن هر دو این اثر را دارند . 2-برای رفع گاز معده از تنتور پیاز می توان ساتفاده کرد . مقدر مصرف آن 10تا 15قطره است که باید در آب حل کرده و مصرف نمود . 3-برای رفع دردهای عصبی شربت پیاز بهترین دارو است شربت پیاز به این صورت تهیه می شود : 100 گرم پیاز خام را با 400 گرم آب مخلوط کرده و بپزید تا له شود سپس 400 گرم قند روی آن بریزید و بگذارید که جوش بزند تا قند حل شود سپس آنرا صاف کنید و در یخچال قرار دهید . 4- همانوطر که گفته شد پیاز دارای انسولین گیاهی است و استفاده از آن قند خون را پائین می آورد . بیماران مبتلا به مرض قند باید حتما هر روزه از آن استفاده کنید . 5- اگر پیاز را له کنید و در زیر شکم شخصی که مبتلا به احتباس ادراری است قرار دهدی ادرار را باز می کند . 6-پیاز نیم پز برای سوختگی ها نیز موثر است . 7-پیاز خام محرک قلب است . 8-پیاز باکتری کش است . 9-پیاز تقویت کننده و نرم کننده سینه است .برای این منظور پیاز را آب پز کرده و بخورید . 10-پیاز سنگ کلیه را خرد می کند . 11- پیاز پخته ملین است . 12-برای رفع خارش چشم چند قطره آب پیاز را در چشم بچکانید . 13-برای درمان سنگینی گوش آب پیاز را در گوش بچکانید . 14-ماسک پیاز روی صورت خون را بطرف صورت می کشاند و رنگ صورت را درخشان می کند . 15-پیاز چون گرم است برای کسانیکه طبع گرم دارند مضر است و اسراف در خوردن آن موجب فراموشی و سردرد می شود . 16-پیاز لثه ها را محکم می کند . 17-پیاز کلسیم درد دندانها و استخوانها را تقویت می کند و از نرمی استخوان جلوگیری می کند . 18-پیاز معالج عفونتهای مجاری تنفسی از قبیل ورم گلو ، برنشیت ، گریپ و آسم می باشد . 19-برای رفع سموم بدن پیاز توصیه می شود . 20- برای آنکه پیاز زود هضم شود و آنهایی که معده حساس دارند بتوانند آنرا بخورند و از خواص آن استفاده کنند باید موقع پختن پیاز مقداری شکر روی آن بریزید و این عمل هضم پیاز را آسان تر خواهد کرد . 21- برای درمان اسهال از پوست پیاز استفاده کنید بدین صورت که پوست پیاز را بشوئید و در مقدری آب به مدت ده دقیقه بجوشانید ، سپس آنرا در داخل دستمالی ریخته و فشار دهید تا شیره آن گرفته شود . بعدا این شیره را با شکر شیرین کنید و روز ی چند فنجان از آن را بشوئید تا اسهال کاملا از بین برود . 22- اگر پشه یا زنبور شما را گزید فورا یک پیاز را بریده و روی محل گزیدگی بگذارید درد و خارش فورا ساکت می شود . 23- پیاز ترشی را برای از بین بردن یرقان و تقویت معده و روده و زیاد شدن اشتها مصرف می کنند . 24-اگر از بوی پیاز ناراحت می شوید می توانید بعد از خوردن پیاز برای رفع بوی آن باقلا پخته و یا گردوی پخته و یا نان سوخته بخورید . 25-تخم پیاز گرم و خشک است و برای ازدیاد نیروی جنسی مصرف می شود . 36-اگز از تخم پیاز پمادی درست کنید و روی سر ببندید از ریختن مو جلوگیری می کند . 37-حتما شنیده اید که در قدیم برای اینکه کسی از اسرار علمی سر درنیآورد آنها را با مرکب نامرئی می نوشتند و مرکب نامرئی چیزی غیر ازآب پیاز نیست . 38-در خاتمه برای اینکه بوی پیاز شما را ناراحت نکند و اشک از چشمان شما جاری نشود می توانید پیاز را زیر آب شیر پوست بگیرید یا اینکه پیاز را در داخل ظرف بزرگ آب قرار دهید و در آب آنرا پوست بکنید .
|
تشخیص بموقع دیابت |
| دیابت بیماری شایعی است که اگرچه در کوتاه مدت کشنده نیست ، اما آنقدر عوارض مختلف در بدن ایجاد میکند که سالهای زیادی از عمر مفید را کاهش میدهد و بیمار از زندگی سالم و بانشاط محروم میشود. شاید بدانید که هورمون انسولین در بدن سوخت و ساز کربوهیدراتها، چربیها و قندها را تنظیم مینماید و زمانی که تولید و یا تاثیر این هورمون دچار اختلال میشود قند خون بالا میرود و چنین است که بیماری دیابت ظهور میکند. دیابت عامل اصلی ایجاد نارسایی کلیه، کوری و قطع عضو (به جز تصادف) است و دیابتیها چند برابر افراد سالم به بیماریهای قلبی دچار میشوند. بیماری دیابت شامل انواعی چون نوع یک، نوع 2، دیابت بارداری، دیابت ثانویه و نمونههای دیگر است. اگرچه شیوع، شرایط ایجاد بیماری و درمان اینها با هم بسیار تفاوت دارد اما تمام این موارد یک مورد مشترک دارند؛ در تمام آنها قند خون بالاست. شایعترین نوع این بیماری، دیابت نوع 2 است که در بیشتر جوامع، شیوع آن در افراد بالغ به بیش از 10 درصد میرسد. این شیوع بسیار زیاد که همه ساله برمیزان آن نیز افزوده میشود به دلیل افزایش روزافزون چاقی و روشهای آسانتر تشخیص بیماری و تمایل افراد برای انجام آزمایشات دورهای است. معمولا شروع این بیماری در سنین بعد از 30 سالگی است ولی در سالهای اخیر موارد زیادی از دیابت نوع 2 در نوجوانان چاق نیز دیده شده است. این بیماری تا مدتها بعد از شروع، هیچ عارضهای در بدن بیمار ایجاد نمیکند. بعد از اینکه قند خون بیشتر از حد معمول بالا رود علامتهای بیماری آشکار میگردد که شامل پر شدن مثانه و نیاز به تخلیه ادرار به طور مکرر بخصوص در ساعات نیمه شب یا سحرگاه، تشنگی بیش از حد، تعریق زیاد، خستگی و کم شدن وزن است. تنها راه تشخیص بموقع دیابت آزمایش قند خون است که میبایست در سن بعد از 40 سالگی و سپس هر 3 سال یکبار انجام شود. در افراد دارای اضافه وزن و کسانیکه دارای نزدیکان درجه 1 دچار دیابت نوع 2 و یا سابقه دیابت بارداری هستند آزمایشها باید در سن پایینتر و با فاصله کمتر صورت پذیرد. سادهترین و بهترین تست تشخیص دیابت سنجش قند خون بعد از 8 ساعت ناشتایی است. در این شرایط اگر سطح قند خون بیش از 126 باشد باید یکبار دیگر در روزهای بعد این آزمایش را انجام داد. درصورتیکه باز سطح قند خون بالاتر از این حد بود، فرد مبتلا به دیابت است. در صورتیکه قند خون بین 100 تا 126 باشد فرد مبتلا به بیماری پیش دیابت است. احتمال این که این بیماران در سالهای بعد مبتلا به دیابت شوند بسیار زیاد است و این افراد باید بدانند در معرض بیماریهای قلبی نیز هستند. |
افراد زیادی اعم از کوچک و بزرگ در ایالات متحده وجود دارند که با دیابت نوع 2 درگیر هستن.چاقی و وزن زیاد خیلی زود می تونه شما رو به سمت دیابت نوع 2 سوق بده.دیابت نوع 2 بیماری مزمنی هست که علامتش زیادی قند در خونه. این نوع دیابت می تونه موجب گرگرفتگی، نقرس و یا کوری بشه و همینطور عوارض پوستی ایجاد کنه. در این بیماری بدن انسولین کافی تولید نمی کنه و این برای بدن خیلی مهمه که انسولین کافی تولید کنه تا گلوکز در بدن فعال بشه.
خیلی مهمه که دیابت نوع دو و علائم اون رو قبل ازین که خیلی دیر بشه بشناسید.
علائم و حالات
1- خستگی، تشنگی و تکرر ادرار: شما احساس خستگی داریدهمراه با تشنگی زیاد و دفعات مکرری برای دفع ادرار به دستشوئی می رین.همیشه احساس تشنگی دارید و دفع ادرار شما فرارتر از نرماله.
2- دید تار: شما نمی تونید اشیا رو واضح ببینید و این باعث می شه نتونید بر روی اونها به طور واضح تمرکز کنید.
3- دیر التیام یافتن زخم ها: مدت زیادی طول می کشه تا زخم های بدن شما خوب بشه و عفونت شما بر طرف بشه.
4- احساس گرسنگی: شما دائما احساس گرسنگی می کنید حتی وقتی که تازه غذا خوردید و این بدترین اثر این بیماریه چون باعث می شه وزن شما روز به روز بیشتر بشه.
دیابت نوع 2 شرایط مزمنی است که در آن، بدن، قادر به استفاده و ذخیره گلوگز نمی باشد و گلوکز به جای تبدیل به انرژی به جریان خون باز گشته و سبب ایجاد علایم مختلف می گردد.
دیابت نوع 2 (یا دیابت بزرگسالی یا غیر وابسته به انسولین) در نتیجه عدم توانایی بدن در تولید انسولین کافی و یا ناتوانی از استفاده ی بهینه از انسولین تولیدی رخ می دهد؛ که به این حالت مقاومت به انسولین گفته می شود.
این نوع دیابت اغلب در افراد بالای 40 سال، چاق و دارای سابقه خانوادگی دیابت رخ می دهد ولی متاسفانه باید اذعان کرد که امروزه آمار ابتلای افراد جوان تر نیز به دلیل شیوه زندگی امروزی افزایش یافته است.
چه عواملی سبب ابتلا به دیابت نوع 2 می شوند؟
فاکتورهای مختلفی سبب ابتلا به دیابت نوع 2 می شوند: اضافه وزن، بی تحرکی یا کمبود فعالیت بدنی و اختلالاتی که همراه با عدم توانایی بدن در استفاده از گلوگز می باشند از عوامل اصلی ابتلا به دیابت نوع دو می باشند. به علاوه کــسانی که اختلال گلوکز ناشتا یا اختلال عدم تحمل گلوکز در آن ها تشخیص داده شده نیز خطر بالایی در ابتلا به دیابت نوع 2 دارند.
علایم دیابت نوع 2 چیست؟
افراد مبتلا به دیابت نوع 2 یک سری از علایم را تجربه می کنند. شامل:
* تشنگی و پرنوشی
* پُرادراری
* تاری دید
* زودرنجی و تحریک پذیری
* بی حسی یا سوزش دست و پا
* عفونت مکرر لثه، پوست و مثانه
* عدم بهبودی زخم ها
* خستگی زیاد غیر قابل توجیه
اما باید بدانید در بعضی موارد دیابت نوع 2 هیچ علامتی ندارد. در این گونه موارد افراد مبتلا ماه ها یا حتی سال ها بدون این که از بیماری خود مطلع باشند به زندگی ادامه می دهند. دیابت آن قدر به تدریج پیش می رود که حتی گاهی اوقات علایم آن قابل شناسایی نیست. به همین دلیل خیلی از مبتلایان به دیابت تا سال ها از بیماری خود اطلاع ندارند.
چه کــسانی به دیابت نوع 2 مبتلا می شوند؟
عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع 2 شامل چاقی، کلسترول بالا، فشار خون بالا و عدم تحرک بدنی کافی است. همچنین مطالعات نشان داده اند که خطر ابتلا به دیابت با افزایش سن افزایش می یابد به همین دلیل به این نوع از بیماری دیابت بزرگسالان نیز گفته می شود. بر همین اساس افراد چاق بالای 40 سال ریسک بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع دو دارند. البته ظهور این نوع دیابت در افراد جوان نیز در حال افزایش است.
همچنین افرادی که دردوره بارداری به دیابت مبتلا می شوند، که دیابت بارداری نام دارد، ممکن است بعدها به دیابت نوع 2 دچار شوند.
آیا دیابت قابل علاج قطعی و ریشه کنی است؟
باید اذعان نمود که در حال حاضر هیچ راه درمانی برای بهبود قطعی دیابت نوع 2 شناخته نشده است. البته در مراحل اولیه می توان به راحتی کنترل قند خون را در فرد مبتلا اصلاح نمود. ولی این بدان معنا نیست که این فرد می تواند مجددا به عادات نادرست زندگی قبلی خود باز گردد. چرا که در هر صورت این افراد احتمال افزایش مجدد قند خون را در طی مراحل مختلف زندگی خواهند داشت. به همین دلیل با تشخیص اولیه دیابت حتی پس از اصلاح قند خون شما باید کنترل قند خود را به صورت ادواری انجام دهید.
اگرچه نظریاتی در مورد نقش عمل بای پس معده در درمان دیابت نوع 2 وجود دارد با این حال این رابطه بین عمل جراحی و درمان دیابت نوع 2 هنوز به اثبات نرسیده است.
درمان دیابت نوع 2 چگونه است؟
دیابت نوع 2 در مراحل اولیه با تغییر شیوه زندگی اعم از تغذیه سالم، فعالیت بدنی و نیز کنترل استرس قابل درمان خواهد بود. جالب است بدانید که در فردی که از افزایش وزن شدید رنج می برد حتی با کمتر از 10 در صد کاهش وزن در خیلی از موارد کنترل قند خون اصلاح می گردد.
اگر با تغییر عادات نادرست زندگی، قند خون شما اصلاح نشد، آن موقع دیابت اغلب با مصرف داروهای خوراکی قابل درمان است زیرا که بدن بسیاری از افراد مبتلا تا حدی انسولین ترشح می کند ولی به داروهایی برای بهبود بهره برداری و یا افزایش ترشح انسولین نیاز است.
قرص های مصرفی برای کنترل دیابت حاوی انسولین نیستند. در عوض این دارو ها مثل متفورمین، سولفونیل اوره ها، مهار کننده های آلفا گلوکوزیدازها و... باعث می شوند تا انسولین ترشح شده در بدن موثرتر و کارآمدتر عمل کند.
در مراحل پیشرفته، در نهایت بعضی از افراد مبتلا، با انسولین درمان می شوند. انسولین می تواند چند بار در روز تزریق شود یا با استفاده از پمپ استعمال گردد. هدف از انسولین درمانی تقلید انسولین ترشح شده توسط پانکراس است. مصرف انسولین به این معنی نیست که شما در کنترل گلوکز خون خود بد عمل کرده اید بلکه به این معنی است که بدن قادر به تولید انسولین کافی یا استفاده از آن در تبدیل غذای مصرفی نمی باشد.
یکی از روش های کلیدی در کنترل دیابت، کنترل دقیق گلوکز خون است تا مطمئن شوید که مقادیر قند خون نزدیک به مقدار مطلوب است. بیماران باید در مورد سطح هدف گلوکز خون با پزشک خود مشورت کنند. همچنین سطح هموگلوبین A1C نیز بسیار مهم است. با حفظ قند خون در میزان تعیین شده می توانید از بسیاری از مشکلات ناشی از دیابت پیشگیری نمایید.
افراد دیابتی مستعد ابتلا به چه مشکلاتی هستند؟
همانطور که در دیابت نوع اول بیان شد، خون در سراسر بدن شما جاری است و زمانی که میزان گلوکز موجود در خون بالا باشد، محیطی را که ارگان های مختلف بدن در آن وظایف خود را انجام می دهند، مختل می سازد. در این هنگام بدن شما علایمی را ظاهر می سازد تا نشان دهد که اوضاع داخلی بدن شما مناسب نیست، این علایم، همان علایمی هستند که افراد دیابتی تجربه می کنند. اگر این مشکل که تحت عوامل مختلف ایجاد می گردد، بدون درمان رها شود، سبب ایجاد مشکلاتی مثل حمله های قلبی، سکته، کوری، نارسایی کلیه و بیماری رگ های خونی می گردد که ممکن است سبب قطع عضو، آسیب های عصبی و ناتوانی جنسی شود.
البته پیشگیری نقش مهمی در کاهش این مشکلات خواهد داشت. با کنترل قند خون تان می توانید به بدن خود کمک کنید تا اعمال خود را تا حد ممکن به صورت نرمال انجام دهد. با این کار، شانس تجربه مشکلات ناشی از قند خون بالا را کاهش خواهید داد.
آیا دیابت نوع دو قابل پیشگیری است؟
تحقیقات نشان داده اند که روش هایی برای پیشگیری ازدیابت نوع 2 یا حداقل به تاخیر انداختن ابتلا به آن وجود دارد. روش های اساسی برای کمک به کاهش ابتلا به دیابت شامل تغییر شیوه نادرست زندگی ازجمله: تحرک بدنی بیشتر و یا اگر از قبل فعالیت منظم ورزشی داشته اید، نگهداری و ادامه آن فعالیت بدنی و حفظ وزن در محدوده طبیعی می باشد.
البته به ویژه در افراد مستعد ابتلا به دیابت، شما باید در مورد شیوه های عملی لازم برای ایجاد تغییر در شیوه زندگی و نیز در مورد روش های دیگر برای پیشگیری یا مدیریت بیماری با پزشک خود مشورت نمایید.
دیابت نوع 1:
درمان دیابت وابسته به انسولین:نوع 1
هدف از درمان این است که قند خون را تا حدامکان به میزان طبیعی (100 -70 میلی گرم در دسی لیتر) نزدیک کنیم، به این ترتیب پیشرفت عوارض درازمدت دیابت که نتیجه آسیب رسیدن به بعضی از اعضای بدن است،کند یا متوقف می شود وشخص می تواند به زندگی عادی وطبیعی خود ادامه دهد. برای اینکه قند خون به میزان طبیعی برسد و در همان محدوده باقی بماند،لازم است که انسولین مورد نیاز بدن،روزانه از طریق تزریق تامین شود،بخاطر داشته باشید که انسولین قند را از خون به سلولهای بدن منتقل می کند،بنابراین کنترل دیابت در واقع عبارت از ایجادتعادل بین غذا،فعالیت بدنی،انسولین ومقدار قند موجود در خون است.در افراد غیر دیابتی این تعادل خود بخود برقرار می شود ولی در دیابتی ها این نظام خود کار،مختل می گردد و فرد باید شخصا این تعادل را بر قرار سازد.
دیابت نوع2:
علامتهای دیابت:
-
تشنگی بیش از حد
-
افزایش تعداد دفعات ادرار(تکرر ادرار)
-
کاهش وزن
-
خستگی واحساس از دست رفتن انرژی
-
تاری دید
-
خشکی وخارش پوست
-
عفونتهای عود کننده مانندبرفک٬عفونتهای دستگاه ادراری وعفونتهای پوستی
-
از بین رفتن حس بخشهای انتهایی اندامها یا احساس گزگز ومورمور در آنها
-
وجود سابقه خانوادگی دیابت
-
وزن بالا
-
سن بالای40 سال
-
سابقه دیابت در دوران بارداری سابقه تولد نوزاد با وزن بالا
-
مصرف داروهایی که سبب بروز دیابت می شوندمانند کورتن ها
-
فشارخون بالا
-
سابقه حمله قلبی یا سکته مغزی
کنترل دیابت نوع2 به عوامل زیر بستگی دارد:
-
برنامه غذایی مناسب
-
ورزش منظم
-
کاهش وزن(درصورت وجود اضافه وزن)
-
کم چربی
-
حاوی مقاد یر کافی پروتئین
-
فاقد قندهای ساده
-
دارای مقاد یرزیاد فیبر و سبزیجات
ورزش
داروها
-
نام داروی مصرفی
-
زمان و چگونگی مصرف دارو و زمان اوج تاٴثیر آن
-
عملکرد دارو دربدن
-
آثار جانبی مصرف دارو
کاهش قند خون (هیپو گلیسمی)
علائم کاهش قندخون:
-
احساس مورمور شدن در زبان و لبها
-
تاری دید
-
رنگ پریدگی وتعریق پوست
-
تپش قلب
-
سردرد
-
گیجی
-
لرزش دستها
-
ضعف و لرزش زانوها
-
گاهی اوقات احساس منگی، اضطراب وتحریک پذیری
درمان کاهش قند خون:
-
3تا4 حبه قند درنصف لیوان آب حل کرده میل نمایید.
-
یک قاشق غذا خوری عسل یا شکر
-
نصف لیوان آب میوه
اگر احساس بهبود نکردید 5 دقیقه بعد مراحل قبل راتکرار کنید.سپس در صورت عدم تأثیر 10 دقیقه بعد مواد زیر را مصرف نمایید:
قند خون بالا سبب پیدایش آسیب در شبکیه چشم ها می گردد.اگر آسیب شبکیه چشم به سرعت درمان نشود باعث کاهش قدرت دید و حتی نابینایی می گردد.حتماً باید حداقل سالی یک بار برای معاینه دقیق چشم هایتان به چشم پزشک مراجعه کنید تا در صورت لزوم با در مان به موقع آسیبهای شبکیه،از نابینایی پیشگیری شود.
کلیه
کلیه عضو حساسی است که در برابر بیماری دیابت بسیار آسیب پذیراست .امروزه بیماری کلیوی ناشی از دیابت از شایعترین علل نیاز به انجام دیالیز در ایران است.شما باید با مراجعه به مراکزدرمانی فشارخون وکارکرد کلیه هایتان رابه طور منظم بررسی نمایید. فشارخون بالاباعث تسریع در سرعت تخریب کلیه ها می شود.آزمایش ادرار نیز یکی از شیوه های آسان ولی مهم در ارزیابی کارکرد کلیه هاست.
قلب
در مبتلایان به دیابت به دلیل وجود اختلال در سوخت وسازقندها وچربیها احتمال آسیب رگهای تغذیه کننده عضله قلب و سرعت پیشرفت این آسیبها
ممکن است بیش از دیگر افراد جامعه باشد.آسیب رگهای فوق موجب قطع خونرسانی به عضله قلب وپیدایش دردهای سینه و درموارد شدیدتر سکته های قلبی ومغزی می شود.با رعایت نکات زیرمی توان ازایجاد این آسیبها پیشگیری کرد:
-
ترک سیگار(در جلوگیری از پیشرفت عوارض قلبی وعروقی بسیار مهم است)
-
کاهش وزن(در صورت اضافه وزن)
-
کاهش میزان چربی رژیم غذایی(به ویژه چربیهای اشباع شده)
-
انجام ورزش های منظم
-
نگه داشتن فشارخون درمحدوده طبیعی
پاها
اصول مراقبت از پاها عبارتنداز:
-
هرروز پاهایتان را از نظر ترک های پوستی ، عفونت،تغییررنگ و تاول بررسی نمایید.
-
شستشوی روزانه وسپس خشک کردن پاها به ویژه لای انگشتان را فراموش نکنید.
-
ناخن ها را کوتاه نگه دارید وسعی کنید به صورت عرضی (عمودبرراستای انگشتان) ناخن را کوتاه کنید.
-
ناخن ها را خیلی از ته کوتاه نکنید زیرا ممکن است سبب خراشیدگی یا زخم شود.
-
ناخن های فرورفته در گوشت را دستکاری نکنید.
-
برای پوست های خشک از کرم های مرطوب کننده استفاده نمایید.
-
از پوشیدن کفش ها و جوراب های تنگ و ناراحت جداً خوداری کنید.
-
هنگام پوشیدن کفش های نو بیشتر مراقب پاهای خود باشید.
-
هرگز حتی در جا های سر بسته پا برهنه راه نروید.
-
در زمستان از نزدیک کردن بیش از حد پاها به بخاری،آتش یا کرسی خوداری نمایید.
-
از قرار دادن کیسه آب جوش روی پاهای خود بپرهیزید.
-
از چسب های میخچه برای برداشتن میخچه ها استفاده نکنید.
برخی عوارض دیگر آسیب اعصاب محیطی عبارتنداز:
درد و احساس سوزن سوزن شدن در پاها ، اسهال، اختلال در کنترل ادرار و از دست دادن کارکرد طبیعی جنسی در مردان. درصورت پیدایش این علامتها به پزشک خود اطلاع دهید.
نکته:
افراد دیابتی بیمار نیستند،آنها دارای شرایطی هستند که به تدابیر ویژه نیاز دارند,مبتلایان به دیابت می توانند یک زندگی فعال و با نشاط داشته باشند.
مصرف زیاد شکر برای هیچ کس مناسب نیست و معمولا غذاهایی که حاوی شکر بالا هستند مقادیر زیادی چربی نیز دارند و در نیتجه می توانند مشکلات جدی در مورد اضافه وزن و چاقی ایجاد نمایند که اضافه وزن و چاقی یکی از عوامل موثر در بروز دیابت است و به همین سادگی مصرف زیاد شکر باعث ایجاد دیابت نمی شود.
روشها و قوانین بسیار زیاد و پیچیده ای برای انتخاب غذا در رژیم دیابتی وجود دارد.
اگر شما دیابتی هستید نیاز دارید که برای وعده های غذایی تان برنامه ریزی کنید اما اصول کلی آن ساده است پیروی از رژیم غذایی دیابتی به معنای انتخاب غذاهایی است که هم با فعالیتهای شما وهم با داروهای شما هماهنگ باشد تا سطح قند خون شما را در حد نرمال حفظ کند و معمولا همان غذاهایی که برای افراد غیر دیابتی سالم محسوب می شود برای افراد دیابتی هم جزء غذاهای مجاز و سالم شناخته شده است.
کربوهیدرات ها برای دیابتی ها
در حقیقت کربوهیدرات ها یکی از پایه های اساسی رژیم سالم دیابتی یا هر رژیم غذایی سالم دیگری هستند کربوهیدراتها اثر زیادی روی سطح قند خون دارند و به همین دلیل به شما توصیه می شود که همیشه مقدار کربوهیدراتی را که می خورید کنترل نمایید از طرف دیگر غذاهای کربوهیدراتی حاوی ریز مغذی های ضروری نیز هستند شامل ویتامین ها مواد معدنی و فیبرها به همین دلیل همیشه توصیه می شود مواد غذایی کربوهیدراتی را انتخاب کنید که حاوی مقدار زیادی از این ریز مغذی ها باشد مانند نانهای حاوی دانه های کامل و یا مواد غذایی پخته شده از آنها و میوه ها و سبزی های دارای فیبر بال
من بینایی خود را از دست خواهم داد.
درست است که دیابتی ها ریسک عوارض بیماری مانند نابینایی مشکلات قلبی عروقی ناراحتی های کلیوی و ... را خواهند داشت ولی اگر بیماران دیابتی سطح قند خون خود را در حد نرمال حفظ نمایند احتمال بروز این عوارض بسیار کم شده و می توانند یک زندگی عادی بدون عوارض بیماری را تجربه نمایند.
فرزندان من نیز حتما دیابتی خواهند شد.
فرزندان و بستگان نزدیک افراد دیابتی به طور قابل توجهی در معرض خطر بروز این بیماری هستند و تمام این افراد باید به صورت دوره ای آزمایش شوند این مسئله می تواند از یک یا دو نسل منتقل شود یعنی از پدربزرگ یا مادربزرگ به نوه ها نیز برسد ولی خطر ابتلا 100% نیست.
از طرف دیگر تعداد افرادی که دیابتی هستند ولی هیچگونه سابقه فامیلی دیابت را ندارند نیز بسیار زیاد است.
تا زمانی که نباید تزریق کنم بیماری جدی نیست.
تعداد قابل ملاحظه ای از افراد به این باور اعتقاد دارند ولی حقیقت این است که دیابت غیر وابسته به انسولین هم اگر تحت کنترل قرار نگیرد می تواند به شکل ویرانگری سطح گلوکز را بالا برد و آنها را دچار عوارض جدی این بیماری کند.
بینایی ام را ازدست خواهم داد کلیه هایم خراب خواهند شد و همه اینها در هر حال برای من اتفاق خواهد افتاد.
داشتن بیماری دیابت مطلوب و خوشاند نیست ولی با تسلط کافی بر این بیماری می توان آن را کنترل و از عوارض آن در طول زندگی جلوگیری نمود بسیاری از افراد دیابتی در حال حاضر بدون عوارض زندگی سالمی را تا سالهای پیری ادامه می دهند و با بهبودهای اخیر در مراقبت از دیابتی ها دیابتی های جوان بهتر هم زندگی خواهند کرد.
من باید از رژیم های سخت دیابتی استفاده نمایم
رژیم های غذایی دیابتی نه تنها سخت نیستند بلکه یکی از سالم ترین رژیم ها نیز می باشند زیرا این رژیم ها به خوبی تعادل را در همه مواد غذایی حفظ می کنندو انعطاف زیادی دارند که هم برای افراد دیابتی و هم برای افراد غیر دیابتی مناسب هستند.
من نیاز به اندازه گیری قند خون ندارم اگر قند خون بالا و یا پائین برود می توانم آن را احساس کنم.
این عقیده خطرناک است چون این روش فقط بعضی اوقات درست است و در اکثر موارد شما نمی توانید عکس العمل مناسب را انجام دهید اندازه گیری وتشخیص هیپوگلیسمی با احساس یا هر روش دیگر خیلی سخت است وانجام آن بدن تست های معمول اندازه گیری گلوکز خون مانند پرواز کردن بدون چتر نجات است.
من نمی توانم ورزش و یا فعالیت کنم (استرس) همه چیز را خراب می کند.
فعالیت بدنی قند خون را می سوزاند قند خون شما را پائین می آورد و نیاز شما را به انسولین یا سایر داروهای خوراکی کاهش می دهد فقط در هنگام ورزش و یا فعالیت بدنی به این موارد توجه داشته باشید که قندخونتان پائین نباشد یا اینکه در پاهایتان مشکل نداشته باشید مانند التهاب ها ویا زخم ها ( بخصوص اگر شما کاهش احساس را در پاهایتان دارید)
همه افراد دیابتی نوع 2 احتیاج به دریافت انسولین یاسایر داروهای کاهنده قند خون را برای تمام عمر دارند.
همیشه نه! حتی اگر شما الان از انسولین یا سایر داروهای ضد دیابت استفاده می کنید ممکن است بتوانید مقدار داروها را با کاهش وزن، فعالیت بدنی و تغییرات در رژیم غذایی کاهش دهید و یاحتی حذف نمائید.( هیچ بیماری نباید بدون مشورت پزشک داروهای خود را قطع نماید)
من دیابتی هستم و نباید از میوه ها استفاده کنم.
درست است که میوه ها حاوی کربوهیدرات هستند و می توانند روی قند خون اثر بگذارند اما آنها حاوی مقادیر قابل توجهی مواد مغذی و فیبرها هستند که می توانند یکی از اجزای سالم رژیم شما باشند. البته میوه کامل انتخاب مناسب تری است و بهتر است که میوه های تغیر شکل یافته مانند سس میوه ها ، میوه های خشک و یا آب میوه ها به مقدار کم استفاده شود.
من فقط باید به کربوهیدراتها توجه کنم نه به پروتئین ها یا چربی ها !
محدودیت کربوهیدرات می تواند سطح قند خون شما را در حد نرمال نگه دارد ولی این مسئله نیز اهمیت دارد که کل کالری دریافتی شما مناسب باشد. خوردن مقدار زیاد پروئین یا چربی می تواند باعث افزایش وزن شود که مرتبط با دیابت است همچنین دیابت خطر بروز بیماریهای قلبی را افزایش می دهد بنابراین توجه به چربیهای اشباع اهمیت دارد.
اگر از انسولین یاسایر داروها کاهنده قند خون استفاده کنم می توانم از همه مواد غذایی استفاده کنم.
دیافت داروها، جانشینی برای درست غذا خوردن، فعالیت بدنی و نگهداری وزن در حد سلامتی نیست. هر کاری را که می توانید برای کنترل دیابت به وسیله عادت های درست زندگی انجام دهید حتی اگر شما داروهای کاهنده قند استفاده می کنید.در این حالت داروها بهتر کار می کنند و شما مقدار کمتری از آنها احتیاج دارید و در نتیجه شما به مدت طولانی تری سالم می مانید.
اگر شما نیاز به دریافت داروندارید، فقط مبتلا به نوع خفیف دیابت هستید.
در حقیقت افرادی که دارو دریافت نمی کنند اگر قند خون را مرتب کنترل نکنند بیشتر تحت ریسک بیماری هستند زیرا قند خون ممکن است بالا برود وقتی قند خون شما به حدی است که جزء دیابتی ها محسوب می شوید پس حتما بیماری را جدی بگیرید.
دیابت نوع 1 جدی تر(خطرناکتر) از نوع 2 است.
این عقیده یک پیشینه تاریخی دارد در گذشته که انسولیه شناخته نشده بود بیماران دیابتی نوع 1 در عرض چندماه از بین می رفتند ولی افراد با دیابت نوع 2 زنده می مانند. در حالیکه در حقیقت می توان گفت چون افراد دیابتی نوع 2 ممکن است ماهها یا سالها از بیماری خودبیخبر بمانند می توانند دچار عوارض خطرناکتری شوند.
هنگامی که بیماران دیابتی نوع 2 شروع به درمان با انسولین می کنند آنها در مرحله نهایی دیابت هستند.
خیر خیلی از افراد برای درمان دیابت نیاز به انسولین دارند ومی توانند با رژیم غذایی مناسب سبک زندگی فعال زندگی طبیعی داشته باشند و تا سالها به زندگی ادامه دهند.
من اگر دچار دیابت شوم متوجه خواهم شد چون احساس بیماری خواهم کرد.
یک عقیده غلط است چون درصد بسیاری از افرادی که الان دیابت دارند از بیماری خود بی اطلاع هستند و دیابت کنترل نشده می تواند عروق و سایر اعضای بدن را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
من دیابتی هستم ولی نوع جدی( خطرناک ) آن را ندارم.
دیابت همیشه یک بیماری جدی است چه شما انسولین یا داروهای کاهنده خون دریافت کنید یا خیر
نیازی ندارم که برنامه های درمانی دیابت را انجام دهم اگر HBA1C من زیر 8 باشد.
یکی از راههایی که می بینیم برنامه درمانی دیابت درست انجام می شود این است که قند خون و HBA1C تا حد امکان به سطح نرمال نزدیک باشد وهمیشه در همان سطح نگه داشته شود در این حالت فرد دیابتی در کمترین میزان خطر بروز عوارض دیابت قرار می گیرد.
من سابقه فامیلی ابتلا به دیابت راندارم پس به آن مبتلا نمی شوم
خیلی از افراد شانس ابتلا به دیابت را به صورت خانوادگی دارندولی خیلی از افراد بدون سابقه فامیلی هم دچار دیابت می شوند.
شما می توانید از فرد دیگری دیابت بگیرید.
خیر اگر چه هنوز کاملا مشخص نیست که چرا بعضی از افراد دچار دیابت می شوند باید گفت که دیابت مانند سرماخوردگی مسری نیست و عوامل ژنیتیکی و شیوه زندگی می تواند در بروز آن موثر باشد.
افراد دیابتی بیشتر دچار سرماخوردگی و یا سایر بیماریها می شوند.
خیر در واقع شما بیشتر در معرض سرماخوردگی نیستید بلکه بدلیل اینکه سرماخوردگی و عفونت می توانید سطح گلوکز خون را بالا برده وکنترل قند خون را دچار اختلال کند و در مورد بیماران دیابتی نوع 1 ریسک کتواسیدوز را نیز بالا می برد توصیه شده که از داروهای پیشگیری کننده سرماخوردگی استفاده نمائید.
انسولین می تواند آترواسکلروزیس و پرفشاری خون را ایجاد کند.
در واقع این چنین نیست و انسولین بدلیل اثری که روی کاهش قند خون دارد از آسیب به رگها پیشگیری کرده و از لحاظ آترواسکلروزیس و پرفشاری خون جلوگیری می کند.
انسولین باعث افزایش وزن می شود و بدلیل اینکه چاقی برای شما مضر است نباید انسولین دریافت کنید.
مطالعات نشان داده است که مزایای کنترل قند خون بوسیله انسولین بدلیل جلوگیری از عوارض دیابت، بسیار مهم تر و با ارزش تر از افزایش وزن است.
میوه ها جزء غذاهای سالم هستن پس هر چه قدر که می خواهید می توانید از آنها استفاده نمائید.
میوه ها غذاهای سالمی هستند حاوی فیبر بالا ومواد معدنی و ویتامین ها که بایددر برنامه غذایی شما باشندولی چون حاوی کربوهیدرات ها هستند باید بدانید که چه مقدر و چه نوعی از آنها را استفاده نمائید.
یک شخص می تواند فقط کمی دیابت داشته باشد.
این مسئله مانند این است که بگوئید یک شخص کمی باردار است وقتی قند خون بالاست و فرد دیابتی است دیگر دیابتی است و بالا بودن قند خون می تواند خطرناک باشد.
دیابت بد نوعی از دبایت است که نیاز به دریافت انسولین دارد.
انسولین دشمن شما نیست بلکه قند بالا دشمن شماست نیمی از افراد دیابتی نیاز به دریافت انسولین دارند نه برای اینکه دیابت نوع بد یاخطرناکی دارند بلکه به این دلیل که پانکراس آنها انسولین تولید نمی کند و آنها نمی توانند بدون دریافت انسولین قند خون را کنترل نمایند.
تست قند خون فقط برای افرادی است که دیابت نوع بد دارند.
تست قند خون برای کنترل قند در طول روز ودانستن این نکته است که بدن شما در چه وضعیتی است و هیچ ارتباطی به نوع دریافت شما ندارد، و اصولا دیابت نوع بد وجود ندارد.
غذاهای سالم نمی توانند قند خون شما را بالا ببرند.
تعادل میان کربوهیدرات و مقدار انسولین موجود در خون میزان قند خون شما را تعیین می کند در نتیجه اگر شما نان کامل، هویچ یاجو را استفاده کنید( در مقادیر بالا) وانسولین به مقدار کافی در دسترس نباشد قند خون بالا می رود پس بدن ما نمی تواند درک کند که کربوهیدرات موجود از کیک دریافت شده یا از میوه
مهم نیست چه کاری انجام می دهیم به هر حال ما دچار عوارض خواهیم شد.
اگر ما قند خون بالا ، چربی و فشار خون بالا داشته باشیم وآن را کنترل نکنیم عوارض اجتناب ناپذر است ولی اگر همه این موارد زود تشخیص داده شود قابل درمان می باشد و ما دیگر دچار عوارض نمی شویم.
پروتئین ها نسبت به کربوهیدراتها برای دیابتی ها بهتر هستند.
چون کربوهیدراتها قند خون را سریع بالا می برند شما ممکن است آنها را با پروتئین ها جایگزین نمائید مواد غذایی حاوی پروتئین معمولا چربی بالایی هم دارندمی توانند خطر بروز بیماریهای قلبی – عروقی را بالا برده پس اندازه مصرف پروتئین هم بایدمراعات شود.
شما می توانید هر چیزی را که می خورید با تغییر وتطبیق داروهایتان بپوشانید.
اگر شما داروهای کاهنده قند خون خوراکی یا انسولین دریافت می کنید به این معنی نیستکه شما می توانید هر غذایی را استفاده کنید و بعد مقدار داروهایتان را افزایش دهید.
دلیلی وجود ندارد که شما از غذاهای مورد علاقه تان دست بکشیدجای آن سعی کنید روش تهیه غذاهای مورد علاقه تان را تغییر دهید غذاهایی را که همراه با غذاهای موردعلاقه تان استفاده می کنید تغییر دهید یا سایز و مقدار غذاهای مورد نظر را کاهش دهید یا می توانید غذاهای مورد علاقه تان را به عنوان پاداش برای پیروی از یک برنامه غذایی مناسب استفاده نمائید.
اگر دیابتی هستیداز دسرها دست بکشید.
حقیقتا این طور نیست شما می توانید روش های مختلفی رابکار ببریدتا بتوانید دسرها را در رژیم غذایی تان بگنجانید به عنوان مثال از شیرین کننده های مصنوعی در تهیه دسرها استفاده نمائید مقدار سروینگ دسر راکاهش دهید دسرها را به صورت مناسبتی و در نتیجه پیروی از یک رژیم غذایی خوب استفاده نمائیددسرهای مغذی تهیه کنید از میوه های تازه ، غلات کامل وروغن های گیاهی در تهیه آنها استفاده نمائید محدوده دسرها را گسترش و به جای کیک ، بستی ، از میوه ، ماست ، غلات کامل به عنون دسر استفاده نمائید.
شیرین کننده های مصنوعی برای بیماران دیابتی خطرناک هستند.
شیرین کننده های مصنوعی در حجم مساوی خیلی شیرین تر از شکر هستند در مقادیر کم استفاده می شوند تا همان مقدار شیرینی شکر را به غذاها بدهند ودر نتیجه کالری کمتری به بدن می رسد پس در مقادیر کم خطرناک نیستند.
غذاهای رژیمی یا غذاهای دیابتیک بهترین انتخاب برای افراد دیابتی است.
در حقیقت تفاوتی میان غذاهای افراد دیابتی و غیر دیابتی وجود ندارد و برخی از غذاها فقط به این دلیل که بر چسب رژیمی دارد انتخاب خوبی برای بیماران دیابتی نیست این نوع غذاها فقط گرانتر از غذاهای عادی است همیشه عادت کنید که برچسب های غذایی را بخوانید تااز میزان کالری و کربوهیدرات آن مطلع شده و از مناسب بودن آن برای خودتان مطمئن شوید.
بروز دیابت در هر نوعی ارثی است.
همه انواع دیابت ارثی نیستند فقط افرادی که دیابت در خانواده آنها ارثی است ریسک ابتلا در آنها بالاتر است.
همه افراد دیابتی سرانجام نابینا می شوند یا پای خود را از دست خواهند داد.
اگر افراد دیابتی قند خون خود را کنترل نمایند و در حد نرمال نگه دارنددچار این عوارض نخواهند شد.
دریافت انسولین باعث درمان دیابت می شود.
در حقیقت دریافت انسولین باعث کاهش قند خون و زنده ماندن فرد می شود ولی نقشی در درمان دیابت ندارد دیابت فقط کنترل می شود و تاکنون درمان قطعی برای آن شناسایی نشده است.
با کنترل شدید رژیم غذایی و فعالیت های بدنی وتزریق انسولین در هر روز می توانیم مطمئن باشیم که قند خون در حد کنترل است.
همیشه اینطور نیست چون قندخون تحت تاثیر عوامل دیگری مانند استرس تغییرات هورمونی دوره های رشد و بیماریها می تواند براحتی از کنترل خارج شود بخصوص نوجوانان بدلیل رشد وتغییرات هورمونی ممکن است دچار افت و خیز قند خون شوند پس اگر می بینیم که قند خون کنترل نیست به این معنی نیست که بیمار کاری را اشتباه انجام داده است.
بیماران دیابتی نمی توانند به عنوان ورزشکار حرفه ای عمل کنند.
فعالیت های بدنی برای هر فرد مفید است و به خصوص این فعالیت برای افراد دیابتی مهم تر است فعالیت بدنی می تواند کمک کند که سطح قند خون به حد نرمال نزدیک شود و مثال های متعددی از افراد دیابتی وجود دارد که ورزشکاران حرفه ای موفقی بوده اند.
فقط بچه ها دیابت نوع 1 می شوند.
دیابت نوع 1 معمولا در بچه ها نوجوانان و جوانان تشخیص داده می شود ولیکن در هر سنی افراد می توانند به دیابت نوع 1 دچار شوند.
بچه ها به دیابت نوع 2 مبتلا نمی شوند.
دیابت نوع 2 معمولا در بزرگسالان تشخیص داده می شود ولی با افزایش چاقی و دخالت سایر عوامل اخیرا باعث ایجاد یک اپیدمی ( دیابت نوع 2 ) در میان جوانان و کودکان زیر 10 سال شده است ولی هنوز بیشتر بچه ها با دیابت نوع 1 تشخیص داده می شوند.
زنان دیابتی نباید باردار شوند.
با کمک تحقیقات اخیر در دیابت درصد و وضعیت زنان باردار دیابتی این روزها خیلی بهتر از گذشته است با این وجود دیابت بارداری نیاز به توجه و دستورات خاص دارد.
پزشک می تواند دیابت من را کنترل کند.
دیابت متفاوت از سایر بیماریهاست اگر شما دچار عفونت شدید با دارویی که از پزشک دریافت می کنید درمان خواهد شد ولی در مورد دیابت آن کاری که شما انجام می دهید و آن تصمیمی که شما می گیرید اهمیت دارد پس اگر همه چیز را به پزشک واگذار کنید کنترل خوبی نخواهید داشت.
چگونه از دیابت نوع ۲ پیشگیری کنیم.
رژیم غذایی سالم و برنامه ورزشی نه تنها باعث تناسب اندام شما می شود. بلکه وضعیت سلامتی شما را بهبود می بخشد و می تواند از پیشرفت بیماریهای زیادی جلوگیر کند. هاروارد در مطالعات اخیر بیان می کند که ورزش مناسب و آرام و رژیم غذایی از ابتلا به دیابت نوع ۲ که معمولترین نوع دیابت است، پیشگیری می کند.
مطالعات قطعی و ثابت شده نشان می دهد که با تغییر مناسب روش زندگی، بیش از ۹۰ درصد از دیابت پیشگیری می شود. همچنین تغییر روش زندگی به طور قابل توجهی خطر ابتلا به بیماری را در افرادی که آماده بروز علایم و پیشرفت بیماری اند تا ۵۸ درصد کاهش می دهد.
بیش از ۹۰ درصد مبتلایان انواع دیابت را مبتلایان به دیابت نوع ۲ تشکیل می دهند. دیابت نوع ۲ زمانی اتفاق می افتد که بدن نتواند به طور مناسب انسولین خون را استفاده کند. ابتلا به انواع دیابت در جهان به سرعت در حال افزایش است. بیش از ۱۶ میلیون آمریکایی مبتلا به یکی از انواع دیابتند. دیابت نوع ۲ یک بیماری دوران کهولت به نظر می رسد و نه بیشتر. اما امروزه در بین افراد جوانتر شایع شده است.
دیابت بیماری است که داشتن پیش زمینه ژنتیکی در آن خطرناک است. اگر این ژنها را دارید و در معرض خطر پیشرفت دیابت هستید، با دقت در روش زندگی به خوبی مشخص می شود، که آیا این ژنها فعالند یا نهفته باقی می ماند.
نکته مهم اینکه هاروارد در تحقیقاتش بیان کرده ۹۱ درصد از مردم با کنترل وزنشان، خوردن غذای سالم، ورزش مناسب و ترک نوشابه های شیرین و سیگار می تواند از دیابت جلوگیری کند.
چاقی یکی از دلایلی است که افراد را در معرض دیابت قرار می دهد. نزدیک به ۶۱ درصد از افرادی که دچار دیابتند، چاقند یا مشکلات وزنی دارند. مورد مهم دیگر اینکه زنان چاق با پیاده روی منظم می توانند بسادگی تا ۲۴ درصد خطر بیماری را از بین برند. ارتباط نزدیکی بین ورزش و دیابت وجود دارد، ورزش بیشتر خطر ابتلا به دیابت را کاهش می دهد. آنهایی که ۷ ساعت یا بیشتر در هفته ورزش می کنند ۲۹ درصد خطر ابتلای کمتری نسبت به کسانی که یا ورزش نمی کنند یا کمتر از ۳۰ دقیقه در هفته ورزش می کنند دارند.
خوردن غذای سالمی که حاوی مواد فیبری بالاست و چربی و چربی هیدروژنه (مثل سیب زمینی سرخ کرده) کمتری دارد. باعث کاهش خطر ابتلا به دیابت می شود.
فلفل ممکن است تنها ادویه غذایی نباشد. کپسیزین (یک ترکیب شیمیایی دانه دانه شده است) ترکیب پروتئینی است که در فلفل یافت می شود و فلفل ها بطور قابل توجهی سطح قند خون را پایین می آورند و سطح انسولین را افزایش می دهد. البته هنوز کاملآ ثابت نشده است که فلفل باعث رهاسازی انسولین می شود یا با کاهش خوردن فلفل انسولین کمتری آزاد می شود. همچنین مقادیر بالای آسپرین قند خون را کاهش می دهد و یک درمان مؤثر دیابت است، اما محققین هشدار دادند اثرات زیان آور مقادیر بالای آسپرین نیز بیشتر از فواید آن است. (مثل خونریزی روده ای، سرگیجه و حالت تهوع).
در برخی بیماری ها دیده می شود که کنترل چندانی روی آنها ندارید اما دیابت نوع ۲ بخوبی با کنترل وزن، ورزش، خوردن غذای سالم و ترک نوشابه های شیرین و سیگار قابل پیشگیری
دیابت یکی از شایع ترین بیماریهای غدد درون ریز است که در اثر نقص ترشح یا عملکرد انسولین (هورمون مترشحه از لوزالمعده یا پانکراس) ایجاد می شود. با توجه به آمار رسمی سازمان بهداشت جهانی که در حال حاضر جمعیت مبتلا به دیابت را در جهان نزدیک به 150 میلیون نفر و در سال 2025 میلادی بیش از 300 میلیون نفر تخمین می زند و نیز هزینه های سرسام آور درمان دیابت و عوارض آن، به جرأت می توان دیابت را برجسته ترین چالش بهداشتی کشورهای جهان در قرن 21 مخصوصا کشورهای در حال توسعه نامید،
زیرا تا سال 2025 نزدیک به 75 درصد مبتلایان به دیابت در این کشورها زندگی خواهند کرد. این افزایش شروع دیابت را می توان به عوامل مختلفی نسبت داد، ولی بی شک مهمترین آنها کاهش سطح فعالیت بدنی و افزایش مصرف غذاهای چرب و با فیبر کم هستند.
از طرفی دیگر طبق آمار موجود به تعداد نیمی از افراد مبتلا به دیابت، افراد دیگری در جامعه هستند که از وجود دیابت خود آگاه نیستند. در واقع دیابت این افراد زمانی تشخیص داده می شود که دچار عوارض ناشی از دیابت مثل اختلال بینایی یا آسیب کلیه ها شده اند. به همین خاطر سازمان بهداشت جهانی از دیابت به عنوان همه گیری پنهان یاد می کند و به لزوم غربالگری افراد در معرض خطر ابتلا به دیابت تأکید می ورزد. افراد مستعد به دیابت کسانی هستند که حداقل یکی از عوامل خطر زیر را دارا باشند:
علائم
چاقی، فشار خون بالا، چربی خون بالا، سابقه دیابت در بستگان درجه اول (پدر، مادر، خواهر یا برادر)، سابقه دیابت حاملگی یا زایمان نوزادی با وزن بیش از 4 کیلوگرم و سابقه قند خون ناشتای بین mg/dl 126-110
غربالگری افراد از نظر وجود دیابت معمولا توسط آزمایش قند خون ناشتا انجام می گیرد. طبق آخرین توصیه ها تمامی افراد بالای 45 سال باید تحت آزمایش قند خون ناشتا قرار بگیرند. در صورتی که نتیجه این آزمایش طبیعی باشد (کمتر از mg/dl 110)، این آزمایش هر سه سال تکرار خواهد شد. در افراد مستعد ابتلا به دیابت آزمایش قند خون ناشتا باید در سنین پایین تر و نیز با تعداد دفعات بیشتر (سالی یک بار) انجام شود. قند خون بالاتر از mg/dl 126 در صورتی که یک بار دیگر نیز تکرار شود، بیانگر ابتلای فرد به دیابت است.
پیشگیری
از آنجایی که عدم کنترل ایده آل قند خون در دیابت باعث ایجاد عوارض متعددی در دستگاههای مختلف بدن از جمله قلب و عروق، اعصاب، کلیه ها و سیستم بینایی می شود و هزینه های بسیاری را به بیمار و جامعه تحمیل می کند، تمام تلاش بیماران و دست اندرکاران بهداشتی کشورها باید بر روی پیشگیری از دیابت در دو سطح اولیه و ثانویه متمرکز شود.
در پیشگیری اولیه هدف اصلی حذف عوامل خطر ذکر شده در مورد ابتلا به دیابت در افراد مستعد است که در این میان انجام فعالیت ورزشی منظم (حداقل 5 بار در هفته و هر جلسه نیم ساعت) و رعایت رژیم غذایی (کاهش مصرف چربی و مواد نشاسته ای) نقش برجسته و عمده ای بر عهده دارند.
پیشگیری ثانویه
هدف اصلی در پیشگیری ثانویه جلوگیری از بروز عوارض دیابت در بیماران دیابتی از طریق کنترل دقیق قند خون است. دو آزمون بزرگ و تاریخی که نتایج آنها در سالهای 1993 و 1998 منتشر گردید و به نام آزمون کنترل دیابت و عوارض آن (DCCT) و بررسی آینده نگر دیابت در انگلستان (UKPDS) شناخته می شوند، شکی باقی نگذاشتند که پایین نگه داشتن قند خون تا حد امکان نزدیک به مقدار طبیعی از طریق به کارگیری روشهای درمانی دقیق و اصولی می تواند به طور چشمگیری از ایجاد عوارض دیابت جلوگیری کند و نیز بعد از ایجاد آنها باعث توقف پیشرفت و یا حتی بهبود کاملشان در مراحل ابتدایی شود.
از طرفی دیگر شرط اصلی موفقیت برنامه های کنترل دیابت داشتن اطلاعات کافی در زمینه اصول اساسی درمان آن است و فراگیری این اصول نیازمند آموزش دقیق و مستمر بیماران دیابتی است. در واقع در یک روش ایده آل کنترل دیابت، آموزش نه فقط یک نباز معمولی بلکه جزء اساسی درمان را تشکیل می دهد. هر بیمار دیابتی باید سه پایه اصلی درمان دیابت یعنی رژیم غذایی، ورزش و داروها (شامل انسولین و قرص) را به خوبی بشناسد و بتواند با استفاده از آزمایش مرتب قند خون و به کمک دستگاه گلوکومتر به تنظیم هر یک از این سه پایه بپردازد.
اندازه گیری قند خون
امروزه دستگاههای اندازه گیری قند خون یا گلوکومترها نقشی حیاتی در کنترل ایده آل قند خون و پیشگیری از عوارض دیابت برعهده دارند و به جرأت می توان گفت که بدون آنها کنترل دقیق دیابت امکانپذیر نیست. این دستگاهها به بیماران دیابتی این امکان را می دهد تا با مقایسه نتایج به دست آمده با مقادیر هدف قند خود از کیفیت کنترل دیابت خود آگاه شوند. این مقادیر هدف در ساعات مختلف شبانه روز به قرار زیرند:
قند خون ناشتا و قبل از غذا بین mg/dl 120-80، قند خون 1 ساعت بعد از غذا کمتر از mg/dl 180، قند خون 2 ساعت بعد از غذا کمتر از mg/dl 150 و قند خون قبل از خواب بین mg/dl 140-100
تعداد دفعات ایده آل انجام آزمایش قند خون در بیمارانی که از انسولین استفاده می کنند حداقل 2 بار در روز (قبل از صبحانه و شام) است که البته در بعضی از روشهای خاص درمان با انسولین (تزریقات متعدد انسولین) این تعداد به 4 بار در روز می رسد. بیمارانی که از انسولین استفاده نمی کنند نیازمند آزمایش قند خون به طور هفتگی هستند. بهترین زمان انجام آزمایش در این موارد در حالت ناشتاست. البته در بعضی موقعیتهای خاص مثلا در هنگام هرگونه بیماری مثل سرماخوردگی تعداد دفعات انجام آزمایش بیشتر می شود.
آزمایش هموگلوبین
آزمایش دیگری که در بررسی کیفیت کنترل دیابت بسیار کمک کننده است آزمایش هموگلوبین c1A است. این آزمایش که درصد هموگلوبین ترکیب شده با گلوکز در خون را محاسبه می کند بهترین وسیله برای ارزیابی بلندمدت مقدار قند خون در طول 3 ماه گذشته است. در واقع هر چقدر که قند خون طی 3 ماه گذشته بالاتر از مقدار طبیعی باشد، درصد هموگلوبین c1A که با گلوکز ترکیب شده است نیز بیشتر خواهد بود. هموگلوبین c1A کمتر از 7 درصد نشاندهنده کنترل عالی قند خون و مقادیر بالای 8 درصد بیانگر شکست روش درمانی فعلی و لزوم تغییر آن می باشد. بنابراین معیارهای درمان موفق دیابت یکی رساندن قند خون به مقادیر هدفیست که ذکر شدند و دیگر کاهش مقدار هموگلوبین c1A به کمتر از 7 درصد است
دیابت بارداری
برای خانم هایی که دیابت بارداری در آنها تشخیص داده شده است باید علاوه بر تاکید بر تامین همه مواد مغذی مورد نیاز؛
• از افزایش قند خون شود(با کنترل شدید قند خون و انسولین درمانی).
• از وزن گیری مناسب آن ها اطمینان حاصل شود.
به خانم های باردار مبتلا به دیابت توصیه می شود:
1- حتما" غذا را در حجم کم و به دفعات بیشتر (5 وعده در روز) میل کنند.
2- در هیچ وعده ای بیش از حد غذا نخورند.
3- در برنامه غذایی خود از همه گروه های غذایی به شکل متنوع و متعادل استفاده کنند.
4- مصرف غذاهای چرب و سرخ کرده را کاهش دهند.
5- مصرف نمک را کاهش دهند.
6- روزانه از مواد غذایــی فیبــردار مانند حبوبات، سبزی، میوه و نان های سبوس دار مانند سنگک که در کاهش قندخون موثر است استفاده کنند.
7- مصرف قندهای ساده (مانند قند ،شکر و تنقلات شیرین) را کاهش دهند.
8- مواد غذایی با نمایه گلیسمی پایین (نان بربری، نان تافتون، سنگک ،چغندر، لپه، عدسی، لوبیا قرمز، لوبیا چیتی و ماش) را جایگزین مواد غذایی با نمایه گلیسمی بالا (لواش ماشینی، باقلا بدون پوست، هویج، سیب زمینی و پوره سیب زمینی) نمایند.
در خانم های باردار مبتلا به دیابت با نمایه توده بدنی بالاتر از 26 توصیه می شود در طول بارداری وزن گیری تا حدود 9 کیلوگرم داشته باشند. علاوه بر توصیه های فوق، بر رعایت نکات ذیل تاکید می شود:
• از مصرف میان وعده های متعدد خودداری کنند.
• بعد از وعده های غذایی کمی پیاده روی داشته باشند.
دیابت شیرین یک اختلال متابولیک است که با هیپرگلیسمی مشخص میشود. عوارض مزمن دیابت بسیاری از ارگانهای بدن را درگیر مینماید. عوارض عروقی دیابت شامل عوارض میکرو واسکولر و ماکرو واسکولر است که رتینوپاتی، نوروپاتی و نفروپاتی جزء دسته میکروواسکولرهستند.
نفروپاتی دیابتی علت اصلی ESRD و همچنین علت اصلی معلولیتها و مرگ و میر مرتبط با دیابت شیرین است. همچنین، دیابت شیرین علت اصلی کوری در سنین 20 تا 74 سالگی در ایالات متحده میباشد.
روش تحقیق:
این تحقیق با بررسی 261 بیمار تحت پوشش مرکز تحقیقات دیابت قم و کلینیک دیابت بیمارستان کامکار قم در سالهای 84 تا 85 انجام شد.
کلیهی اطلاعات مورد نیاز در پرسش نامه ثبت شده و با استفاده از نرم افزار SPSS آنالیز گردید.
در این بررسی برای تعیین شیوع رتینوپاتی از گزارش مشاورهی چشم که توسط افتالمولوژیست تهیه شده بود استفاده گردید و جهت بررسی عوارض کلیوی از آزمایش ادرار 24 ساعتهی بیماران استفاده شد. پروتئین توتال ادرار 24 ساعته ملاک تشخیص پروتئینوری بود که میزان پروتئین بین 30 تا 300 میلیگرم در روز میکروپروتئینوری و پروتئین بالایmg/d 300 ماکروپروتئینوری بود. وجود میکروپروتئینوری و ماکروپروتئینوری نشان دهندهی نفروپاتی در بیماران مورد نظر میباشد.
نتایج:
در این بررسی 261 بیمار مبتلا به دیابت شرکت داشتند. از این تعداد 89 نفر (1/34%) مرد و 172 نفر (9/69%) زن بودند که 23 مورد (8/8%) مبتلا به دیابت نوع 1 و 238 مورد (2/91%) مبتلا به دیابت نوع 2 بودند.
میانگین سنی بیماران 21/52 سال و مدت زمان متوسط ابتلا به دیابت در آنها 08/9 سال و میانگین BMI در آنهاkg/m2 3/29 بود.
سابقهی فشارخون بالا در 103 نفر (5/39%)، سابقهی هیپرلیپیدمی در 128 نفر(49%)، سابقهی بیماری عروق کرونر قلب در 41 نفر(7/15%) وسابقهی بیماری عروق مغز در4 نفر (5/1%) مثبت بود.
روش درمان دیابت در کلیهی بیماران استفاده از دارو بود و هیچکدام فقط با رژیم غذایی درمان نمیشدند. 36 نفر (8/13%) فقط انسولین و 193 نفر(9/73%) فقط داروهای خوراکی و 32 نفر (3/12%) از هر دو نوع دارو استفاده میکردند. 199 نفر (2/76%) رژیم غذایی را هم رعایت مینمودند.
میزان کلی رتینوپاتی در این جمعیت 1/39% بود که از این میزان 6/27% غیر پرولیفراتیو و 5/11% پرولیفراتیو بودند. شدت رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو به این صورت بود که 3/15% خفیف 7/7% متوسط و 6/4% شدید. شیوع ادم ماکولر (CSME) 8/3% بود.
میزان فراوانی نفروپاتی براساس پروتئینوری 72% بود که تعداد 159 نفر (9/60%) مبتلا به میکروپروتئینوری و 29 نفر (1/11%) مبتلا به ماکروپروتئینوری بودند.
شیوع نوروپاتی حسی دیستال 8/54% و شیوع زخم پای دیابتی 8/8% بود.
در این بررسی ریسک فاکتورهایی که با رتینوپاتی ارتباط معنیداری داشتند عبارتند از سابقهی فشارخون بالا، نفروپاتی دیابتی، نوروپاتی حسی دیستال، سن بالا، مدت زمان ابتلا به دیابت و بالا بودن تراز HbA1C. در صورتیکه سابقهی مصرف سیگار، زخم پای دیابتی، نوع دیابت،BMI و جنسیت و میزان چربیهای خون با رتینوپاتی مرتبط نبودند.
نفروپاتی دیابتی با مدت زمان ابتلا به دیابت و تراز HbA1C و نوروپاتی و زخم پای دیابتی ارتباط معنیداری داشت، در حالی که با فشارخون بالا و سابقهی مصرف سیگار و جنسیت و نوع دیابت و BMI و سن و چربیهای خون مرتبط نبود.
در بررسیهای مختلفی که قبلاً انجام شده است، شیوع رتینوپاتی از کمتر از 10% تا بالای 50% گزارش شده است. شیوع رتینوپاتی در بررسی UKPDS 35% بوده است و در یک بررسی که در شهر یزد انجام شده 3/39% گزارش شده است. در بررسی شیوع رتینوپاتی دیابتی 1/39% میباشد که با سنجشهای قبلی مطابقت دارد.
شیوع نفروپاتی دیابتی در این تحقیق 72% است که 9/60% آن میکروپروتئینوری و 1/11% ماکروپروتئینوری میباشد. در حالی که منابعی مثل طب داخلی هاریسون شیوع نفروپاتی در دیابت نوع 2 را حدود 20% و در دیابت نوع 1 حدود 30% بیان کردهاند.
در بررسی شهر یزد شیوع نفروپاتی 5/40% بود که 9/25% آن میکروآلبومینوری و 5/14% ماکروآلبومینوری بوده است. البته در برخی بررسیها مثل Eramus شیوع میکروآلبومینوری بالاتر از 55% هم گزارش شده است. شیوع بالای نفروپاتی در بررسی ما به دلیل اندازهگیری پروتئین توتال ادرار 24 ساعته به جای آلبومین بوده است. همچنین عواملی که به طور کاذب باعث مثبت شدن پروتئین ادرار میشود نظیر ورزش، تب، عفونتهای ادراری، نارسایی قلبی و... در این بیماران بررسی نشده است.
نتیجهگیری:
در نهایت میتوان نتیجهگرفت که عوارض چشمی و کلیوی دیابت خصوصاً میکروپروتئینوری در جمعیت مورد بررسی شیوع بالایی دارد و مهمترین عوامل خطر آنها، کنترل ضعیف قند خون، مدت زمان ابتلای به دیابت، سن بالا و فشارخون بالا میباشد.
پژوهشگران انستیتو مطالعات بیولوژیک سالک در کالیفرنیا دریافتهاند: این هورمون که مسوول بروز واکنش استرس در بدن است، همچنین با رشد سلولهای تولید کننده انسولین در غده پانکراس (لوزالمعده) در ارتباط است.
محققان میگویند؛ این یافتهها پیشرفتی مهم در جهت دستیابی به یک ماده کلیدی با قابلیت احتمالی درمان دیابت نوع اول هستند.
این پژوهش که با سرپرستی دکتر ویلی وال انجام گفته است، نشان داد: هورمون استرس میتواند سرعت تولید سلولهای انسولین ساز را در غده پانکراس حیوانات آزمایشگاهی افزایش دهد.
این پژوهشگران متذکر شدند: با استفاده از این فاکتور میتوان سلولهای مزبور را در بیماران مبتلا به دیابت احیا و دوباره تولید کرد تا در درمان آنها موثر واقع شود.
جزئیات این یافته در نشریه «پیشرفتهای آکادمی ملی علوم» منتشر شده است.
افراد دیابتی می تواند به سادگی از بیماریهای جدی پا که منجر به قطع پا ویا انگشتان شود جلوگیری کند ، مراقبت از پا برای هر دیابتی اهمیت فراوانی دارد، بویژه کسانی که 1 ـ حس پایشان از بین رفته ؛ 2- تغییر در شکل پا دارند؛ 3- زخمها ویا ضایعاتی درپا دارند که بهبود نمی یابد .
آسیب به اعصاب پا موجب می شود که حس پا از دست برود وبیمار نتواند مثلا سنگریزه ای را در کفش خود حس کند وممکن است همین سنگریزه منجر به زخم پا شود . اگر کفش تنگ باشد وبه علت آن تاولی ایجاد شود، بیمار توانایی حس آن را ندارد و این قبیل زخمها می توانند منجر به قطع اندام شود . همواره باید قندخون با دقت کنترل شود وکنترل روزانه آن از مشکلات جدی پا جلوگیری می کند .
برای جلوگیری از این مشکلات که ممکن است منجر به قطع پا شوند ، این متن چند توصیه ساه دارد :
1- کنترل عوامل خطر ساز :
قند، کلسترول ، وفشار خون را همواره باید در حد نرمال نگه داشت تا از قطع پا و یا همچنین مشکلات کلیه جلوگیری شود . همکاری با یک تیم مراقبت درمان،کیفیت زندگی بیمار را ارتقا می دهد . این تیم شامل : جراحان عروق، متخصص غدد داخلی، پرستار، راهنمای رژیم غذایی ، ارتوپد و…است که مشخص می کنند :
1- چه وقت باید کلسترول فشار خون و هموگلوبین A1C را اندازه گیری کرد ؛
2- چگونه وچه وقت قند خون را تست کرد ؛
3- بیمار غذاهایی مصر ف کند که چربی کم، فیبرغذایی زیاد، مانند میوه وسبزی باشد ؛
4- ورزش روزانه فراموش نشود؛
5 - سیگار نکشند ؛
6- برنامه مراقبت از پا را رعایت کند؛ 7- سالانه یکبار پاها ،چشمها وکلیه ها چک شود .
2- کنترل روزانه پاها :
|
|
داد وسعی کرد آن جزء عادات روزانه شود اگر بیمار به دلیل پیری ویا ناتوانی نمی تواند خم شود می تواند از آینه کمک بگیرد ویا از اعضای خانواده اش بخواهد به او کمک کنند .
3- شستن روزانه پاها :
پا باید در آب ولرم (ونه داغ) شسته شود. قبل از حمام ویا دوش گرفتن باید آب را امتحان کرد که مبادا خیلی داغ باشد. پاها بهتر است خشک شوند و بیمار مطمئن شود که بین انگشتان او هم خشک شده است (مبادا عفونت قارچی در پا ایجاد گردد) .
4- نرم نگه داشتن پوست پا :
باید ژل، کرم و یا محلولی به پوست مالیده شود تا از خشکی پوست جلوگیری شود. باید از مالیدن کرم یا ژل بین انگشتان اجتناب کرد زیرا خود ممکن است ایجاد عفونت کند.
5- وجود میخچه و یا سفتی پوست کف پا :
اگر در پا میخچه ایجاد شد ،باید با پزشک متخصص مشورت کرد تا بهترین درمان برای او پیدا شود . با اجازه پزشــــک می توان بعد حمـام یا دوش گرفتن از سنگ پا استفاده کرد ولی استفاده از تیغ، داروهای اسیدی سوزاننده که میخچه را حذف می کنند قدغن است ، زیرا خود موجب آسیب پوستی می شوند
6- ناخن گرفتن هفتگی :
بعداینکه پا شسته شد وخشک گردید می توان ناخن ها را گرفت .ناخن ها راباید عرضی ومستقیم گرفت وبه گرفتن ناخن درگوشه ها توجه کرد .اگر ناخن خوب دیده نمی شود یا ناخن ضخیم شده ویا زیر پوست رفته باید با جراح مشورت کرد .
7ـ پوشیدن همیشگی کفش وجوراب :
باید همواره بیمار دیابتی کفش وجوراب بپوشد ، زیرا ممکن است در هر قدم که گذاشته شود ، چیزی به پا آسیب برساند و پوشیدن جوراب وکفش از ورم وزخم هم جلوگیری می کند و همچنین جورابهای تمــــــــیز و سفــــــید استفاده شود واز پوشیدن جورابهایی که کش محکم دارند خودداری شود . هر بار پیش از پوشیدن کفشها باید داخل آن چک شود که مبادا چیزی در آن وجود داشته باشد که به پا آسیب برساند کفشهای بیمار از جنس چرم مرغوب بوده و ترجیحا دو جفت داشته باشد که صبح از یک جفت استفاده کند و بعدازظهر از جفتی دیگر ؛ و همچنین کفشها از نظر اندازه نه بزرگ باشند و نه کوچک .
8- محافظت پا از سرما وگرما :
باید درحمام و سونا هم کفش پوشید وبرای جلوگیری از آفتاب سوختگی در ساحل دریا پماد ضد آفتاب مالیده شود پا را باید از بخاری، رادیاتور وآتش هم دور نگه داشت . شبانه اگر هوا سرد است باید جورا ب پوشیده شود تا پا گرم بماند .در هوای سرد برای جلوگیری از سرمازدگی باید همواره پاراچک کرد .
9- حفظ جریان خون پا :
وقتی فرد روی صندلی می نشیند بهتر است زیر پایش چیزی بگذارد که بالاتر از سطح زمین باشد . دویا سه بار در روز انگشتان پا را برای 5دقیقه حرکت دهد و زانو را بالا وپایین ببرد تا خون درساق پا و انگشتان بهتر جریان یابد. برای مدت طولانی نباید پایش را خم نگهدارد . چون سیگار میزان اکسیژن رسانی به سلولهای پا را کاهش می دهد. کشیدن سیگار برای افراد دیابتی ممنوع است .
10 _ورزش :
فرد دیابتی که حس اندام هایش دچار اشکال شده، باید از ورزشهای حرفه ای مثل پرش، دویدن و… اجتناب کند و ورزشهایی مثل شنا ، دوچرخه سواری که آسیبی به او نمی زنند، انجام دهد .ورزش علاوه بر اینکه موجب جریان بهتر خون در پا می شود به سلامتی وشادابی کمک می کند . کفشهای ورزشی انتخاب شده باید کاملا ً اندازه پا باشد واز پا محافظت کند .
ورزش و دیابت
اگر شما دیابت دارید یکی از بهترین چیزهایی که برای شما لازم است فعالیت است . یک برنامه ورزشی منظم و ممتد می تواند قند بدن شما را تثبیت کند ، نیاز به دارو و انسولین را کاهش می دهد و تغییرات وزن را کنترل می کند دیابت خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش می دهد اما ورزش آنرا پائین می آورد . مهمتر از همه اینکه ورزش کمک می کند تا از زندگی لذت بیشتری ببریم . البته قبل از شروع به ورزش باید با پزشک خود مشورت کرده و وضعیت بیماری خود را برای وی توضیح دهیم . ممکن است پزشک مربوطه یک ورزش فیزیکی کامل و فرح بخش را به شما توصیه نماید . شما ممکن است به یک تست ورزش برای ارزیابی عملکرد قلب خود نیاز داشته باشید تا بهترین ورزش برای شما تعیین شود . فعالیتها : فعالیتهایی که به احتمال زیاد به کاهش ریسک بیماریهای قلبی و کنترل دیابت کمک می کنند عبارتند از : فعالیتهای هوازی مانند : قدم زدن ، راهپیمایی آهسته، دوچرخه سورای یا شنا کردن که البته با شدت و اندازه کافی در حد بالا رفتن ضربان و بیشتر شدن تنفس صورت میگیرد . شما بیشترین استفاده را از این ورزشها زمانی کسب خواهید کرد که هر کدام از این فعالیتها را به مدت ۳۰ دقیقه یا بیشتر و ۳ بار در هفته انجام دهید . بعلاوه ورزشهای قدرتی ( مانند وزنه برداری ) هم به تناسب اندام و سلامت قلب شما کمک می کند . اگر شما هیچگونه فعالیتی نداشته اید باید این برنامه به آرامی و آهسته شروع نمائید . مثلاً با ۵ دقیقه در روز پیاده روی در یک محل آرام و راحت و سپس افزایش سرعت و مدت قدم زدن زمانی که احساس کردید قوی تر شده اید . بخاطر داشته باشید که بعضی فعالیتها از هیچی بهتر است . فعالیتهای فیزیکی که می تواند روزانه انجام گیرد مثل بالا رفتن از پله بجای آسانسور ، پارک نمودن وسیله نقلیه خود دور از محل کار و پیاده رفتن تا محل کار که اینها می تواند رضایتبخش باشد . چه ورزشی را انتخاب کنیم ؟ باید ورزشی را انتخاب کرد که از انجام آن احساس لذت می کنیم اما بعضی از ورزشها ممکن است مناسب نباشند .
اگر شما احساس سرگیجه یا سبکی سر می کنید هنگامی که در حالت عمودی قرار دارید و یا در حال شنا کردن و یا دوچرخه سواری هستید بهتر است بجای آن ورزش آهسته راهپیمایی نمائید و یا قدم بزنید . افرادی که رتینوپاتی دیابتی دارند باید از ورزشهایی که بطور واضح فشارخون را بالا می برند ( مانند وزنه برداری ) اجتناب نمایند . اگر دچار کاهش حس در پاها هستید باید مراقبت ویژه از پاهای خود بعمل آورید و یک پوشش مناسب برای پا انتخاب کنید و ورزشهایی را انتخاب کنید که به پاهای شما فشار کمتری می آورد . ( مانند دوچرخه سواری ، شنا ، پارو زدن ) که از قدم زدن بهتر می باشد . فعالیتهایی مثل صخره نوردی و یا غواصی بعلت احتمال کاهش قند ( هیپوگلسیمی ) ممکن است خطرناک باشد . وزنه برداری می تواند مکمل رضایتبخشی در کنار فعالیتها باشد . برای بیشتر افرادی که دیابت دارند استفاده از وزنه های سبک ولی به تعداد دفعات بیشتر بر استفاده از وزنه های سنگ و تعداد تمرینات کم ارجحیت دارد . « نکات ایمنی » پیشگیری از آسیب دیدن بوسیله گرم کردن بدن به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه با فعالیتهای متوسط و کششی و هم چنین انجام این کار ۵ تا ۱۰ دقیقه بعد از ورزش کردن ، قدم زدن در یک محیط مناسب راه خوبی برای گرم کردن بدن است . ورزش روی سوخت و ساز بدن تأثیر گذاشته و برای مثال سرعت سوختن قند در بدن برای تولید انرژی را افزایش می دهد . اما شما باید یک برنامه ریزی منظم و مرتب داشته باشید و پله به پله پیش روید که در این زمینه پزشک شما می تواند شما را کمک کند . قبل از شروع به ورزش باید موارد زیر را انجام دهید : · اندازه گیری قند خون قبل و بعد از فعالیت و هر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در طول ورزشهای طولانی ( بسیاری از فعالیتها ۵۰۰ تا ۶۰۰ کالری انرژی در ساعت مصرف می کنند ) اگر قند خون شما زیر ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد یک خوراک سرپائی حاوی ۲۰ تا ۳۰ گرم کربوهیدرات قبل از شروع ورزش مصرف نمائید . اگر قند خون شما بالاست ( بالای ۲۵۰ در افراد دیابتی نوع ۲ یا بالی ۲۰۰ برای افراد نوع ۱ ) باید ورزش را تا هنگام پائین آمدن قند خون به تعویق انداخت. · شناختن علائم و نشانه های پائین افتادن قند خون برای مثال ( سرگیجه تعریق – لرز – دوبینی ) و خوردن مقداری خوراک حاوی کربوهیدارت هنگامی که این اتفاق حادث می شود . · شروع ورزش ۱ تا ۲ ساعت بعد از غذا خوردن · دوری کردن از ورزش در زمانی که اوج فعالیت انسولین می باشد . ورزش صبحگاهی مناسب است افرادی که دارای دیابت نوع ۱ هستند باید از ورزش هنگام عصر تا آنجا که ممکن است پرهیز کنند . · تنظیم کردن مقدار مصرف انسولین در صورتی که ضرورت داشته باشد ( که در این مورد باید به توصیه های پزشک خود عمل کرد اما این معمولاً به معنی کاهش مقدار انسولین کوتاه اثر قبل از ورزش می باشد . · افرادی که قرص های خوراکی ضد دیابت استفاده می کنند باید با پزشک خود مشورت نمایند . · بعد از ورزشهای سخت و طولانی شما ممکن است به کربوهیدارت اضافه تری در ۲۴ ساعت برای جایگزینی کربوهیدرات سوخته شده نیاز داشته باشیم به ذهن خود بسپارید که ۵۵۰ گرم کربوهیدارت برای جایگزینی و جبران سطح گلیکوژن بعد از فعالیتهای مصرف کننده گلیکوژن مانند دو استقامت یا دوچرخه سواری لازم است بنا براین از هیپوگلسیمی ( کاهش قند خون ) تاخیری بر حذر باشید . · نوشیدن مایع فراوان : حدود ۲ ساعت قبل از ورزش و هم چنین بعد از ورزش برای جایگزینی آبی که از طریق تعریق در طول ورزش طولانی دفع شده است . · پوشیدن کفش مناسب ، که دارای یک لایه نرم باشد و از نظر طول و پهنا به انگشتان فشار نیاورد و پا کاملاً راحت باشد . جورابها نیز باید مناسب انتخاب شده و رطوبت پا را گرفته و پاها را خشک نگهدارد . ·استفاده کردن از یک دستبند و یا برچسب شناسائی که به آسانی قابل دیدن باشد . · دانش و آگهی شخص از چگونگی پاسخ قند خون بدنش به ورزش · ورزش را مفرح و با علاقه انجام دهید . اگر قصد دارید که ورزشها را به خوبی انجام دهید باید آنها را با لذت و کیف انجام ندهید نه بصورت تحمیلی . بسیاری از افراد از اینکه با دوستشان و یا یک گروه از مردم به ورزش بپردازند احساس لذت می کنند . یافتن یک محل لذت بخش و مناسب برای ورزش نیز شما را با انگیره می سازد . سعی کنید که وسیله نقلیه خود را در نزدیکی محل کار پارک کنید و قدم بزنید و یا اینکه یک محل ورزشی جذاب و سالم را انتخاب کنید . اگر برنامه شما فشرده است ورزش خود را پربارتر سازید : دوچرخه خود را متوقف کرده و روزنامه خود را مطالعه نمائید ویا در جلوی تلویزیوین به ورزش بپردازید تا گزارشهای اقتصادی را نیز گوش دهید و به یاد داشته باشید که ورزش یک راه لذت بردن از زندگی است .
دیابت حاملگی چیست؟
دیابت حاملگی نوعی دیابت است که زنان حامله به آن مبتلا می شوند. بین 2 تا 7 درصد زنان حامله دچار این نوع دیابت می شوند و به این دلیل این بیماری یکی از شایعترین عوارض حاملگی است.
سیستم گوارش بیشتر غذای خورده شده را به نوعی قند به نام گلوکز می شکند. گلوکز وارد خون شده و با کمک انسولین (هورمونی که از لوزالمعده یا پانکراس ترشح می شود) سوخت لازم برای سلول های بدن را فراهم می کند. در دیابت حاملگی هم نظیر دیابت های تیپ 1 و 2 (که در افراد غیر حامله بروز می کند)، گلوکز به جای رفتن به درون سلول ها و تبدیل شدن به انرژی در داخل خون باقی می ماند. اما چرا در حاملگی چنین اتفاقی رخ می دهد؟
در طی حاملگی، هورمون ها استفاده از انسولین را برای بدن سخت می کنند و از این رو لوزالمعده باید انسولین بیشتری تولید کند. در بیشتر زنان حامله این مسئله مشکلی ایجاد نمی کند و پانکراس انسولین بیشتری ترشح می کند. ولی در صورتیکه پانکراس نتواند به اندازه لازم انسولین ترشح کند و سطح گلوکز در خون بالا رود دیابت حاملگی رخ می دهد.
بیشتر زنان مبتلا به دیابت حاملگی بعد از تولد کودک بهبود می یابند. با این حال ابتلا به این بیماری احتمال ابتلا در حاملگی های بعدی و یا در آینده را افزایش می دهد.
تأثیر دیابت بر روند حاملگی
امروزه بیشتر زنان مبتلا به دیابت حاملگی کودکان سالمی بدنیا می آورند. پزشک معالج بیمار را تحت نظر گرفته و قند خون با استفاده از رژیم درمانی و ورزش و در صورت لزوم تزریق انسولین در حد طبیعی نگه داشته می شود. اما در صورتیکه دیابت بخوبی کنترل نشود می تواند عواقبی جدی برای مادر و کودک به همراه داشته باشد.
در بیشتر زنان حامله مهمترین نگرانی این است که قند خون بالا سبب بالا رفتن قند خون جنین می شود. در نتیجه، لوزالمعده جنین باید برای سوزاندن گلوکز اضافی انسولین بیشتری ترشح کند. مجموعه این اتفاقات سبب می شود بدن جنین چربی بیشتری تولید کرده و وزن جنین بویژه در بالا تنه افزایش یابد.
افزایش وزن در بالا تنه جنین منجر به وضعیتی به نام ماکروزومی می شود. کودک ماکروزوم ممکن است خیلی بزرگ باشد بطوریکه در زایمان طبیعی نتواند از کانال زایمانی خارج شود. یا سر کودک در هنگام زایمان وارد کانال شود ولی شانه هایش گیر کند. در این وضعیت که "دیستوشی شانه" خوانده می شود پزشک باید برای خارج کردن جنین از رحم از مانور های خاصی استفاده کند. زایمان طبیعی گاهی در این وضیعت منجر به شکستگی استخوانی یا آسیب به اعصاب می شود که در هر دو حالت مشکل در 99% کودکان متولد شده بدون بجای گذاشتن عوارض دائمی بهبود می یابد. (در بعضی موارد خیلی نادر کودک ممکن است بدلیل نرسیدن اکسیژن کافی در حین زایمان دچار مشکلات مغزی گردد.) مانور های انجام شده همچنین ممکن است سبب آسیب به ناحیه مهبلی مادر نیز شده و یا نیازمند یک اپیزیوتومی بزرگتر باشد.
به دلیل این خطرات، در صورتیکه پزشک به بزرگ بودن جنین مشکوک باشد ممکن است سزراین توصیه شود. خوشبختانه، در صورتیکه دیابت حاملگی کنترل شود، تنها در درصد کمی از موارد جنین بیش از حد بزرگ می شود.
به فاصله کوتاهی پس از تولد، قند خون کودک ممکن است افت کند زیرا بدن وی همچنان در حال تولید مقادیر اضافی انسولین است. به همین دلیل، بلافاصله در اتاق زایمان، قند خون کودک با استفاده از خون گرفته شده از پاشنه پایش کنترل می شود. در صورتیکه قند خون پایین باشد کودک باید در اسرع وقت چه با شیر مادر و چه با شیر خشک و یا آب قند تغذیه شود. (در موارد شدید افت قند خون ممکن است گلوکز وریدی به کودک داده شود.)
در این کودکان خطر ابتلا به یرقان نوزادی، پلی سیتمی (بالا بودن تعداد گلبول های قرمز خون)، و هیپو کلسمی (پایین بودن کلسیم خون) نیز بیشتر است. در صورتیکه دیابت حاملگی بخوبی کنترل نشود ممکن است بر عملکرد قلب جنین نیز تأثیر بگذارد. بعضی مطالعات نشان داده اند که میان دیابت حاملگی شدید و افزایش خطر مرده زایی در دو ماه آخر حاملگی رابطه وجود دارد. و در نهایت، دیابت حاملگی خطر ابتلابه پره اکلامپسی را دو برابر می کند.
تحت نظر گرفتن جنین برای جلوگیری از عوارض دیابت حاملگی
بسته به شدت بیماری و اینکه مادر مشکلات دیگری در زمینه حاملگی دارد یا خیر، پزشک معالج ممکن است جنین را با دقت بیشتری در دو یا سه ماه آخر حاملگی تحت نظر بگیرد. پزشک به مادر آموزش خواهد داد که چگونه در سه ماهه سوم حاملگی تعداد دفعات حرکت جنین را بشمارد و در صورت برخورد با کاهش تحرک جنین بلافاصله وی را مطلع سازد.
در صورتیکه قند خون کنترل نشود و یا بقدری بالا باشد که نیاز به انسولین وجود داشته باشد و یا مشکلات دیگری وجود داشته باشد، احتمال نیاز به کنترل قلب جنین (nonstress test) یا سونوگرافی دوره ای در حدود هفته 32 وجود دارد. (این نوع از سونوگرافی "بیوفیزیکال پروفایل" خوانده می شود.) در صورتیکه قند خون بدون نیاز به تزریق انسولین در حد مجاز کنترل شود و بیمار مشکل دیگری نداشته باشد ممکن است نیازی به این تست ها تا چند هفته آخر حاملگی یا زمان زایمان وجود نداشته باشد.
پزشک معالج همچنین ممکن است حوالی هفته های 29 تا 33 یک سونوگرافی به منظور اندازه گیری جنین و تخمین وزن او درخواست کند. در این زمان، اگر جنین بیش از حد بزرگ باشد ممکن است انسولین تجویز شود. در صورتیکه پزشک به بزرگ بودن جنین مشکوک باشد ممکن است سونوگرافی دیگری در نزدیکی زمان زایمان انجام دهد، هرچند سونوگرافی در اواخر حاملگی چندان در تخمین اندازه جنین دقیق نیست. بسته به شرایط، ممکن است زایمان قبل از موعد مقرر القاء شود یا سزارین انجام گردد.
توجه: اگر دیابت حاملگی در نیمه اول دوران حاملگی تشخیص داده شود احتمال اینکه بیمار از قبل از حاملگی دچار دیابت بوده ولی تشخیص داده نشده است بیشتر است. در این موارد، پزشک ممکن است یک اکوکاردیوگرافی از قلب جنین درخواست کند زیرا خطر نواقص زایمانی بویژه ناهنجاری های قلبی در مواردی که قند خون در طی 8 هفته اول حاملگی بالا باشد (زمانی که بدن جنین در حال شکل گرفتن است) بیشتر است.
تشخیص دیابت حاملگی
مادر ممکن است متوجه شود که نسبت به شرایط معمول بیشتر تشنه، گرسنه و خسته می شود و یا دچار تکرر ادرار شده است ولی اینها همگی علائم شایعی در زمان حاملگی هستند و طبیعی تلقی می شوند. واقعیت این است که دیابت حاملگی اغلب بدون علامت است. به همین دلیل است که تقریباً در تمام زنان حامله بین هفته های 24 و 28 قند خون اندازه گیری می شود.
با این حال، در صورتیکه خطر ابتلا به دیابت در مادر بیشتر باشد و یا علائمی از آن را داشته باشد (نظیر وجود قند در ادرار ) اندازه گیری قند خون در اولین ویزیت زمان حاملگی و بعد از آن در صورتیکه نتیجه آزمایش اول منفی باشد بین هفته های 24 و 28 انجام می شود. مثبت بودن آزمایش قند خون دلیل بر ابتلا به دیابت حاملگی نیست ولی بیمار باید برای تشخیص قطعی مجدداً مورد آزمایش قرار گیرد.
چه عواملی خطر ابتلا به دیابت حاملگی را افزایش می دهند؟
طبق نظر انجمن دیابت آمریکا عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت حاملگی را افزایش داده و قند خون در این موارد باید زودتر اندازه گیری شود:
- چاقی (اندکس توده بدن - body mass index بالای 30)
- سابقه ابتلا به دیابت حاملگی در حاملگی های قبلی
- سابقه خانوادگی دیابت
بعضی پزشکان عوامل زیر را نیز به لیست بالا اضافه می کنند:
- وجود قند در ادرار (آزمایش ادرار در تمامی ویزیت های زمان حاملگی انجام می شود)
- سابقه بدنیا آوردن نوزاد بزرگ (بعضی 4 کیلوگرم و بعضی 4 کیلو و 400 گرم را مرز در نظر می گیرند)
- مرده زایی بدون دلیل
- سابقه بدنیا آوردن کودک دچار نواقص زایمانی
- بالا بودن فشار خون
توجه داشته باشید که بسیاری از زنانی که به دیابت حاملگی مبتلا می شوند هیچیک از این فاکتور ها را ندارند. به همین دلیل است که بیشتر پزشکان اندازه گیری قند خود را برای تمام بیمارنشان در هفته های 24 تا 28 بصورت روتین درخواست می کنند. از سوی دیگر، در درصد کمی از زنان حامله ممکن است احتمال ابتلا بقدری کم باشد که اصلاً نیازی به آزمایش نداشته باشند. خصوصیات این زنان عبارتند از:
- سن کمتر از 25 سال
- وزن منتاسب
- نبود سابقه خانوادگی دیابت
- نبود سابقه بالا بودن قند خون
- نبود سابقه بدنیا آوردن کودک بزرگ یا هر گونه عوارض دیگری که معمولاً همراه دیابت حاملگی دیده می شود
درمان دیابت حاملگی
درمان دیابت حاملگی به شدت بیماری بستگی دارد. بیمار باید قند خود را با استفاده از دستگاه های خانگی کنترل قند خون و یا نوار های حساس به قند خون کنترل کند. رژیم غذایی برنامه ریزی شده می تواند کمک کننده باشد.
در رژیم غذایی، باید تعادل صحیحی میان پروتئین، چربی و کربوهیدرات وجود داشته باشد. همچنین ویتامین های لازم، مواد معدنی و کالری لازم باید تأمین شود. از مصرف مواد شیرین باید پرهیز کرد و یا مصرف آنها را به حداقل رساند. همچنین پرهیز از حذف وعده های غذایی، بویژه صبحانه، بر ثابت نگه داشتن قند خون مؤثر است.
رعایت رژیم غذایی ممکن است در ابتدا کمی نگران کننده باشد ولی اگر به آن عادت کنید دیگر چندان سخت نیست. همچنین مادر نباید خود را تحت رژیم غذایی خاص یا محدود کننده بداند. اصول حاکم بر رژیم غذایی دیابتی برای همه افراد مفید است بنابراین اگر دیگر اعضاء خانواده هم این رژیم غذایی را رعایت کنند فرصتی فراهم شده است تا همه از یک تغذیه سالم تر بهره مند شوند.
مطالعات نشان می دهند که ورزش سبک هم به بهبود توانایی بدن در سوزاندن گلوکز کمک کرده و سبب کاهش قند خون می شود. 30 دقیقه فعالیت هوازی در روز، نظیر پیاده روی یا شنا، برای بسیاری از زنان مبتلا به دیابت حاملگی سودمند است. ورزش شدید برای همه توصیه نمی شود، بنابر این برای آگاهی از میزان فعالیت ورزشی مناسب و مفید بهتر است با پزشک مشورت شود.
در صورتیکه قند خون با رژیم غذایی و ورزش کنترل نشود پزشک ممکن است انسولین تزریقی نیز تجویز کند. حدود 15 درصد زنان مبتلا به دیابت حاملگی به انسولین نیاز پیدا می کنند. اخیراً بعضی پزشکان به جای انسولین، داروهای خوراکی نظیر قرص های گلیبنکلامید یا متفورمین تجویز می کنند ولی هنوز در مورد مؤثر بودن این داروها تردیدهایی وجود دارد.
آیا دیابت بعد از زایمان هم باقی می ماند؟
احتمالاً نه. فقط درصد کمی از زنان مبتلا به دیابت حاملگی بعد از زایمان دیابتیک باقی می مانند و به عقیده محققین بیشتر این زنان قبل از حاملگی دچار دیابت تشخیص داده نشده بوده اند. برای اطمینان، باید حدود 6 تا 12 هفته پس از زایمان قند خون اندازه گیری شود. این آزمایش باید ناشتا انجام شود (مثل بسیاری از آزمایشات خون بیمار باید حداقل 12 تا 14 ساعت چیزی نخورد. به عبارت دیگر شام زود صرف شود و صبحانه هم خورده نشود).
آیا ابتلا به دیابت حاملگی خطر ابتلا به دیابت را در آینده افزایش می دهد؟
بله. حدود دو سوم زنان مبتلا به دیابت حاملگی در حاملگی های بعدی نیز به این عارضه مبتلا می شوند. تعداد کمی از مطالعات نشان داده اند که حدود 50% زنانی که به دیابت حاملگی مبتلا می شوند طی 5 سال اول بعد از زایمان دچار دیابت تیپ 2 می شوند. وجود شرایط زیر خطر ابتلا را افزایش می دهد:
- چاقی
- قند خون بسیار بالا در دوران حاملگی (بویژه اگر بیمار به انسولین نیاز پیدا کرده باشد)
- تشخیص دیابت در اوایل حاملگی
- مقادیر مرزی قند خون در آزمایشات بعد از زایمان (قند بالا ولی نه به اندازه ای که تشخیص دیابت داده شود)
پزشک معالج به بیمار توصیه خواهد کرد که چند وقت یک بار باید آزمایش قند خون بدهد. این زمان در صورتیکه آزمایشات بعد از زایمان طبیعی باشند معمولاً هر یک تا سه سال است. پایین نگه داشتن وزن، رژیم غذایی سالم، و ورزش می توانند بسیار کمک کننده باشند. همچنین ممکن است لازم باشد بیمار از مصرف قرص های ضد بارداری که فقط پروژستین دارند خودداری کند. در زنانی که به تازگی دیابت حاملگی داشته اند، خطر ابتلا به دیابت حاملگی تیپ 2 افزایش می یابد.
در کودک نیز احتمال چاقی در سنین کودکی یا بزرگسالی و نیز ابتلا به دیابت افزایش می یابد. کمک به کودک برای داشتن یک تغذیه خوب، نگه داشتن وزن در حد مناسب، و تحرک فیزیکی کافی بسیار مهم است. در صورت ابتلا به دیابت حاملگی این مسئله را حتماً به متخصص کودکانی که کودک خود را پیش او می برید اطلاع دهید.
دیابت (قندخون) و علایم آن
در این مقاله با دیابت، انواع بیماری، علایم و راههای درمان آن آشنا خواهید شد.
طبق آمار ارائه شده حدود 5-6 درصد افراد 3 تا 69 ساله در شهر تهران مبتلا به دیابت هستند. مطالعات نشان داده است که نصف افراد دیابتی بررسی شده در ایران قبل از انجام مطالعات از بیماری خود آگاهی نداشتند.
میزان شیوع بیماری دیابت در نواحی مختلف ایران متفاوت است. به عنوان مثال، طبق بررسی های انجام شده بیشترین میزان شیوع بیماری دیابت در شهر یزد وجود داشته است. (3/16 درصد)
طبق مطالعات اخیر 14 – 23% ایرانیان بالغ بالای 30 سال دیابتی هستند یا دچار عدم تحمل گلوکز (IGT) می باشند. تقریباً 25% موارد IGT در آینده دچار دیابت می شوند.
60 – 70 در صد افراد دیابتی دچار آسیب عصبی می شوند که ممکن است منجر به قطع نخاع در آنها گردد. در حدود 15 % این افراد زخم پای ناشی از دیابت مشاهده شده است.
طبق بررسی های به عمل آمده ایران جزو کشورهایی است که به میزان زیاد در معرض خطر ابتلا به دیابت قرار دارد و بروز دیابت در ایران رو به افزایش است.
10 کشوری که دارای بیشترین تعداد مبتلایان به دیابت هستند به ترتیب عبارت از : هند، چین،ایالات متحده امریکا، اندونزی، روسیه، ژاپن، امارات متحده عربی، پاکستان، برزیل و ایتالیا
دکترمحمدمهدی گویا، رییس مرکز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت در رابطه با مسئله دیابت در ایران گفت: دیابت در ایران در حال رشد است و نوع دو آن از رشد بیشتری برخوردار بوده که از مهمترین علل این افزایش تغییر الگوهای زندگی و محیطی است. وی بر ضرورت اجرای برنامه کشوری در پیشگیری و کنترل دیابت در نظام سلامت تاکید کرد. گویا اظهار داشت: در حال حاضر تشخیص و غربالگری دیابت در روستاها به صورت فعال و در شهرها به صورت غیر فعال انجام می شود. وی تصریح کرد : شیوع دیابت در مناطق روستایی کشور در حال افزایش است ولی در شهرها بیشتر از روستاها است. گویا اظهار داشت : دیابت بارداری نیز که مربوط به دوره حاملگی است تعداد زیادی از زنان کشورمان را درگیرکرده و آنان پس از گذشت شش هفته از اتمام بارداری٬ دچار دیابت آشکار می شوند. وی گفت : با توجه به شیوع روز افزون چاقی و دیابت در کشور ضرورت دارد برنامه های مداخله ای برای افزایش آگاهی عمومی درباره دیابت و عوارض آن طراحی و اجرا شود. گویا به ضرورت بهبود استانداردهای مراقبت های پزشکی و توانمندسازی سامانه بهداشتی کشور برای کاهش بار بیماری دیابت تاکید کرد.
عدم کنترل دیابت (قند خون بالا و یا پایین ) در طولانی مدت، می تواند اثرات جبران ناپذیری را بر روی اعضای مختلف بدن داشته باشد. این عوارض به دو دسته بلند مدت و کوتاه مدت تقسیم می شود که شرح هر کدام به قرار زیر است:
» عوارض بلند مدت
» نابینایی: تحت کنترل نبودن قند خون، اثر تخریب کننده ای روی عروق شبکیه چشم داشته و می تواند موجب بروز تاری دید و نابینایی شود.
» آسیب کلیوی: کلیه ها نیز در صورت بالا بودن قند خون، آسیب دیده و دیالیز را به دنبال خواهد داشت.
» پای دیابتی: عدم کنترل قند خون و عدم مراقبت صحیح از پاها، موجب ایجاد زخم هایی در پا می شود. این زخم ها می تواند به از کار افتادگی و قطع پاها منجر شود. علاوه بر کنترل قند، هر روز پاهای خود را معاینه نمایید و کفش مناسب بپوشید.
» بیماری های قلبی و عروقی: دیابت کنترل نشده، احتمال حمله قلبی، سکته مغزی و فشار خون را افزایش می دهد.
» عوارض عصبی: اعصاب حسی و حرکتی اندامها مخصوصاً پاها در اثر قند خون بالا دچار آسیب می شوند که معمولاً به صورت بی حسی و گزگز کف پا خود را نشان می دهد. از دیگر عوارض عصبی، می توان به ناتوانی جنسی در آقایان اشاره کرد.
» عفونت لثه و دندان: افراد دیابتی بیشتر در معرض خطر عفونت لثه ها و پوسیدگی و لق شدن دندان ها هستند. لذا توصیه می شود بهداشت دهان و دندان را دقیقاً رعایت کنید.
» عوارض کوتاه مدت
» کُمای دیابتی: اگر قند خون بیش از حد بالا باشد، فرد در معرض خطر اسیدی شدن خون (کتو اسیدوز دیابتی) و حتی رفتن به کُمای دیابتی خواهد بود.
چرا برخی اوقات قند خون بیش از اندازه بالا می رود؟
مصرف کردن بیش از حد روغنهای نباتی مایع و جامد و استفاده نکردن از روغنهای طبیعی مانند روغن و کره گاوی، روغن زیتون و ...، پرخوری، کاهش فعالیت فیزیکی، استرس و فشارهای عصبی، عفونت، جراحت یا بیماریهای دیگر از عوامل بالا رفتن قند خون هستند.
» هیپوگلیسمی (قند خون پایین): اگر همواره از مقدار قند خونتان آگاه نباشید و قندتان بیش از حد پایین آید، ممکن است منجر به ضعف یا بیهوشی شود.
» دلایل هیپوگلیسمی: مصرف داروی شیمیایی بیش از حد عادی، فعالیت فیزیکی بیش از حد عادی، حذف یک وعده یا میان وعده غذایی.
به طور کلی پیشگیری از دیابت را مانند هر بیماری دیگر می توان در سه سطح اولیه، ثانویه و ثالثیه انجام داد:
پیشگیری اولیه شامل اقدامات لازم جهت جلوگیری از بروز دیابت در افراد در معرض خطر می باشد. تحقیقات پزشکی نقش مثبت فعالیت منظم ورزشی و کم کردن وزن را در کاهش ابتلای به دیابت نوع 2 در افراد در معرض خطر به اثبات رسانده اند.
منظور از پیشگیری ثانویه کنترل دقیق قند خون بعد از بروز دیابت جهت جلوگیری از پیدایش عوارض آن است. 2 آزمون بزرگ DCCT (آزمون کنترل دیابت و عوارض آن) و UKPDS (مطالعه آینده نگر دیابت در انگلستان) شکی باقی نگذاشتند که کنترل دقیق قند خون از طریق رعایت اصول صحیح درمان به نحو چشمگیری در کاهش عوارض بلند مدت دیابت مؤثر است.
از آنجاییکه جلوگیری از پیشرفت عوارض دیابت بعد از به وجود آمدن آن ها و یا در واقع پیشگیری ثالثیه، هزینه های زیادی را به بیمار و جامعه تحمیل می کند، تمام سعی و تلاش شما باید بر روی پیشگیری اولیه و ثانویه متمرکز شود.
بیماری دیابت شیرین یا قند خون
دیابت بیماری است که انسولین توسط بدن تولید نشده و یا بطور مناسب استفاده نمی شود. انسولین هورمونی است که قند، نشاسته و سایر مواد غذایی را به انرژی مورد نیاز برای زندگی روزمره تبدیل میکند. انسولین به گلوکز(نوعی قند که بعنوان سوخت سلولهای بدن مورد استفاده قرار می گیرد) کمک می کند وارد سلولها شود و در بدن بعنوان سوخت استفاده شود. گلوکز بدن ما از غذاهایی که می خوریم به دست می آید. کبد می تواند از غذاهای شیرین یا هضم غذاهای نشاسته ای مثل حبوبات و سیب زمینی، گلوکز بسازد. بعد از هر وعده غذایی سطح گلوکز خون افزایش می یابد و انسولین در داخل خون ترشح می شود. وقتی که سطح گلوکز پایین می آید برای مثال در طول فعالیت های جسمی میزان انسولین کاهش می بابد. بنابراین انسولین نقش اساسی در تنظیم میزان قند خون دارد و مانع افزایش قند خون می شود. اما در بدن بیماران دیابتی ترشح انسولین با مصرف غذا افزایش نمی یابد و در بسیاری از موارد اصلاً انسولین وجود ندارد و یا مقدار آن خیلی کم است. اگر انسولین وجود نداشته باشد قند وارد سلول ها نمی شود و مقدار آن در خون افزایش می یابد.
اداره کردن دیابت سه قسمت دارد:
تغذیه سالم ، فعالیت بدنی، دارو(در صورت لزوم)
شما می توانید قند خون(گلوکز خون) و دیابت را با تغذیه سالم، فعالیت بدنی کافی و تنظیم وزن بدن کنترل کنید. همچنین وزن سالم میتواند به شما کمک کند تا مقدار چربی خون(کلسترول) را کنترل کرده و باعث کاهش فشارخون شود. بسیاری از افراد دیابتی به دارو احتیاج دارند تا قند خونشان را کنترل کنند.
علائم دیابت چیست؟
- تشنگی زیاد یا پرنوشی و پر ادراری
- گرسنگی یا پرخوری
- خستگی زیاد و بی حوصلگی
- کاهش وزن بدن
- خارش دستگاه تناسلی و دوره های منظم قارچهای پوستی در دستگاه تناسلی
- ضعف بینایی
- احساس سوزش در انگشتان دست و پا
- تأخیر در بهبود زخم ها و بریدگی ها
بیماری قند میتواند باعث مرگ شود. قند خون بالا به بدن آسیب می رساند از جمله قوه بینائی، پاها، توانائی جنسی
قند خون بالا به اعضا بدن شما از جمله قلب، مغز، کلیه، رگهای خونی و دندانها آسیب می رساند. هیچ نوع درمانی برای بیماری قند وجود ندارد، اما شما می توانید آنرا کنترل کنید. بنابراین می توانید سالم تر باشید.
سه نوع بیماری قند وجود دارد:
نوع اول: زمانی پیشرفت می کند که تولید انسولین دربدن متوقف می شود. کمبود یا فقدان انسولین علت اصلی دیابت نوع 1 است. سلولهای تولید کننده انسولین در پانکراس(لوزالمعده) این افراد آسیب دیده یا کاملاً از بین رفته اند دیابت نوع یک بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می شود این نوع دیابت با تزریق انسولین و رژیم غذایی و ورزشهای منظمی که توصیه می شود قابل کنترل می باشد .
نوع دوم: نوع خیلی متداول، در افراد بالای 30 سال بروز میکند قرص یا انسولین برای درمان استفاده می شود. زمانی پیشرفت می کند که بدن فقط مقداری انسولین تولیدمی کند، که برای نیاز بدن کافی نیست یا انسولین تولید شده به درستی عمل نمی کند. این نوع دیابت معمولاً در افراد بالای 40 سال بروز می کند. این نوع دیابت توسط رژیم غذایی و فعالیت بدنی(ورزش) و مصرف قرصهای خوراکی و تزریق انسولین در بعضی مواقع قابل کنترل می باشد
نوع سوم: بارداری، در دوران حاملگی اتفاق می افتد مادر باید بسیار مواظب باشد تا نوزاد سالمی داشته باشد.
معیارهای تشخیص دیابت:
- قند پلاسمای خون وریدی ناشتا کمتر از 110 (طبیعی)
- قند پلاسمای خون وریدی ناشتا مساوی یابیشتر از 110 و کمتر از 126 (قند خون ناشتای غیرطبیعی) (IFG)
- در دونوبت قند پلاسمای خونوریدی ناشتا مساوی یابیشتر از 126 باشد، تشخیص قطعی دیابت است.
قند خون طبیعی شما را سالم نگه می دارد. قند خون پائین تر از 70 باعث لرزش وعرق کردن می شود. قندخون خیلی بالا(بیشتر از 200 ) احساس خستگی و خواب ایجاد می کند.
قند خون خود را آزمایش کنید.
سعی کنید بی خطر و پائین باشد.
مقدار زیادی آب بنوشید.
وقتیکه احساس می کنید حالتان خوب نیست ، قند خون خود را طبق نظر پزشک آزمایش کنید.
میزان خوب وبی خطر: مابین 110-80 قبل از غذا خوردن، زیر 160 دو ساعت بعد از غذا خوردن.
بعضی قرص میخورند و انواع مختلفی وجود دارد. بعضی افراد انسولین استفاده می کنند.
داروی خود را سر ساعت بخورید.
آنرا هر روز بخورید.
تصمیم گیری باشما است. شما میتوانید نوشیدنی بدون شکر بنوشید. شما میتوانید از چند طریق به خود کمک کنید:
ü سیگار نکشید.
ü مقدار قند خون خود را اندازه بگیرید.
ü فشارخون را اندازه بگیرید.
ü مرتب آزمایشهای لازم را انجام دهید.
ü واکسن آنفولانزا را بزنید.
ü چربی خون را اندازه بگیرید.
ü هر روز یک قرص آسپرین بچه بخورید(البته با نظر پزشک)
ü بیشتر ورزش کنید.
ü غذاهای سالم انتخاب کنید.
ü خوشحال باشید.
ü دارو و وسایل مورد نیاز برای آزمایش قندخون فراهم کنید.
ü هر ورزشی را که دوست دارید انجام دهید. سعی کنید هر روز انجام دهید.
ü از پاها مراقبت کنید. کفش باید اندازه پا باشد، جوراب باید نرم و تمیز باشد. هر روز پاهای خود را بشوئید و خشک کنید. پابرهنه راه نروید. اگر زخمی روی پاهایتان می بینید فوراً به دکتر مراجعه کنید، منتظر نشوید.
ü رژیم غذایی سالم مهم است ، وزن طبیعی و سالم به همان اندازه اهمیت دارد. بدن شما باید قابلیت تحرک و ورزش داشته باشد. بدن شما به یک مقدار مفیدی غذا احتیاج دارد سه بار در روز غذا بخورید.( صبحانه، ناهار، شام) انواع مختلف مواد غذائی سالم را بخورید. از غذاهای سرخ شده و چرب پرهیز کنید، یا خیلی کم مصرف کنید، غذاهای تازه و مقدار زیادی سبزیجات بخورید.
رژیم غذایی سالم:
ü چربی اشباع کمتر از ده در صد کالری روزانه.
ü چربی غیر اشباع چند زنجیره ای کمتر از ده درصد کالری روزانه.
ü چربی غیر اشباع چند زنجیره ای در حد تعادل کالری روزانه.
ü کربوهیدرات: از غذاهای حاوی فیبرهای قابل جذب بالا استفاده شود.
ü قندهای ساده: محدودیت قندهای ساده.
ü پروتئین: کمتر از پانزده درصد کالری روزانه.
ü میزان کالری دریافتی: به میزان لازم برای نمایه توده بدنی.
ü میوه ها و سبزی های تازه: برای تأمین قسمتی از انرژی روزانه مصرف آنها توصیه می شود.
استفاده از هرم راهنمای غذا به شما کمک می کند تا انواع غذاهای سالم را بخورید. انواع غذا به معنای آنست که روزانه غذاهای مختلف از هر گروه غذایی بخورید. وقتی روزانه غذاهای مختلف می خورید. بدن شما مواد معدنی و ویتامین های لازم را میگیرد.
بطور مثال نان حاوی پوست گندم، نان جو، برنج قهوه ای، ماکارونی، حاوی پوست گندم و گندم برشته و شاه دانه
غذا های سرخ کردنی و نشاسته پرچربی از قبیل شیرینی، بیسکویت، یا کیک کمتر بخورید. سبزیجات سبز: هویج، گل کلم، پیاز، گوجه فرنگی، قارچ
نوشیدنی و ژله بدون شکر: آب به مقدارزیاد( حداقل 8 لیوان در روز) از غذاهای کنسرو شده پرهیز نمائید.با هر وعده غذا کمی میل کنید مقدارش بستگی به وزن و تحرک شما دارد.
میوه: میوه ی تازه بهترین انتخاب است. وقتی کنسرو میوه می خرید به عبارت « با عصاره طبیعی کنسرو شده» توجه کنید.
یک واحد میوه چیست؟
1 عدد سیب یا گلابی کوچک0 تقریباً به اندازه مشت دست یک زن)
2/1 لیوان آب سیب یا پرتغال
2/1 گریپ فروت
1 عدد موز کوچک یا 2/1 موز بزرگ
2/1 لیوان میوه خرد شده
4/1 لیوان کشمش یا میوه خشک شده( تقریباً به اندازه کف دست)
ممکن است به یک یا دو واحد میوه در یک وعده غذا نیاز داشته باشید.
چطور باید میوه بخوریم؟
میوه ها را بطور خام یا آبمیوه(بدون شکر افزودنی) بخورید.
میوه ها ی اندازه کوچکتر را بخرید.
میوه با اندازه کوچکتر بخرید، و آب میوه به مقدار کم بنوشید.
3 یا 4 عدد میوه تازه در روز.
سبزیجات: سبزیجات خام و پخته با چربی کم بخورید. سبزیجات برای سلامتی هر کسی خوب است. از جمله افراد دیابتی. هر روز سبزیجات خام و پخته بخورید. سبزیجات به شما مواد معدنی، ویتامین و الیاف با کالری کم می دهد. سبزیجات با رنگ روشن انتخاب کنید سبزیجات بطور مثال هویج، فلفل، بادمجان، کلم،گوجه فرنگی و اسفناج.
شما باید روزانه 3 تا 5 واحد(سبزیجات) داشته باشید.
یک خوراک سبزیجات چقدر است؟
2/1 فنجان نخود سبز پخته یا بادمجان، کدو و اسفناج لیوان سبزیجات پخته
1 لیوان سبزیجات خام مثل سالاد، هویج و خیار
2/1 لیوان آب میوه مثل آب هویج یا گوجه فرنگی
ممکن است به مقدار یک، دو یا سه واحد سبزیجات در یک وعده غذا احتیاج داشته باشید. اگر مقدار بیش از یک واحد سبزیجات در یک وعده غذا احتیاج داشتید، انواع مختلف سبزیجات و یا مقدار دو یا سه واحد از یک نوع سبزیجات را انتخاب کنید.میوه برای سلامت هر کس مفید است از جمله افراد دیابتی. میوه به شما انرژی، ویتامین، مواد معدنی و الیاف می دهد.
خردل(موستارد) بجای مایونز برای ساندویچ استفاده کنید.
وقتی سبزیجات را می پزید، بجای روغن، کره، مارگارین یا چربی حیوانی از روغن اسپری استفاده کنید.
لبنیات: شیر بدون چربی(بدون سرشیر)یا شیر با چربی کم یک درصد یا لبنیات را انتخاب کنید. ماست بدون چربی و کم چربی برای سلامت همه مردم مفید است، از جمله افراد دیابتی. شیر و ماست به شما انرژی، پروتیئن، کلسیم، ویتامین آ و سایر ویتامین ها و مواد معدنی می دهد.
روزانه دو یا سه لیوان شیر یا ماست مصرف کنید. هر روز شیر بدون چربی( بدون سرشیر) و کم چربی (1%) بخورید. ماست بدون چربی و کم چربی بخورید. آنها دارای چربی، کلسترول و چربی اشباع شده کمتری هستند.
توجه: اگر حامله هستید یا بچه شیر می دهید روزانه چها رتا پنج واحد شیر و ماست بخورید.
یک واحد شیر و ماست چقدر است؟
1 لیوان ماست ساده بدون چربی(همچنین بدنبال ماست با ماده افزودنی آسپارتام باشید)
1 لیوان شیر بدون سرشیر یا شیر کم چربی
توجه : از ماستهای با نوشته « میوه ای» اجتناب کنید. این ماستها مقدار زیادی شکر افزودنی دارند.
غذاهای نشاسته ای: دو یاسه نوع با هر غذا مانند: سیب زمینی- ماکارونی- ذرت- برنج- نان- حبوبات- حلیم
نشاسته ها از قبیل نان، غلات، ماکارونی، حبوبات، لوبیا، یا سبزیجات نشاسته ای هستند.در هر وعده غذا مقداری نشاسته(کربوهیدرات)مصرف کنید. ممکن است مردم به شما بگویند غذاهایی که نشاسته (کربوهیدرات) زیاد دارد، نخورید، ولی این یک توصیه صحیح نیست. خوردن نشاسته(کربوهیدرات) برای سلامت هر کسی مفید است. نشاسته ها به بدن شما انرژی، ویتامین ب، مواد معدنی و الیاف می دهند. غلات با پوست، بهتر هستند زیرا مقدار بیشتری ویتامین، مواد معدنی و الیاف دارند. الیاف به شما کمک می کند تا حرکات روده منظم داشته باشید. همچنین به شما در کنترل قندخون کمک می کند.
یک خوراک نشاسته کربو هیدرات چقدر است؟
1 برش نان
1 عدد سیب زمینی کوچک
2/1 لیوان غلات پخته مثل جو یا گندم
4/3 لیوان غان خشک مثل برگا ذرت
3/1 لیوان برنج پخته
1 عدد نان ذرت کوچک، نان گرد هندی(روتی)
ممکن است به خوردن یک، دو یا سه خوراک نشاسته (کربوهیدرات) در یک وعده غذا نیاز داشته باشید اگر به بیش از یک واحد نیاز داشتید غذاهای مختلف از این گروه غذایی انتخاب کنید. بطور مثال
صبحانه: 4/3 لیوان غلات خشک و یک برش نان= 2 واحد
نهار: 3/1 لیوان برنج و 2/1 لیوان بارهنگ پخته = 2 واحد
شام: 2/1 لیوان ماکارونیو یک تکه نان = 2 واحد
عصرانه: 6 کراکر – 1 واحد
جمع روزانه: 7 واحد.
توجه کنید که کربو هیدراتها بطور متوازن در هر وعده غذا باشند. این به شما در کنترل قند خون کمک می کند.
پروتئین، کلسیم، ویتامین آ، و سایر ویتامین ها و مواد معدنی به شما انرژی می دهد.
خانواده ی گوشت: این گروه غذایی شامل محصولات گوشت(گاو، گوسفند) مرغ، بوقلمون، ماهی، تخم مرغ و آجیل، پنیر، سویا یا شیره سویا است. روزانه مقدار کمی از این غذاها بخورید. این غذاها برای بدن ما پروتئین فراهم می کنند.
غذاهای پروتئینی به بدن شما کمک می کنند تا عضله و ماهیچه بسازد. همچنین به بدن شما مواد معدنی و ویتامین می دهد.
روزانه به چه مقدار غذاهای پروتئینی نیاز دارم؟ 2 تا 3 خوراک
یک واحد گوشت، مرغ، ماهی، تخم مرغ و آجیل چقدر است؟
2 تا 3 اونس ماهی پخته (هر اونس تقریباً سی گرم است)
2 تا 3 اونس مرغ پخته
3 تا 4 اونس پنیر سویا(2/1 لیوان)
1 عدد تخم مرغ (معادل یک اونس پروتئین)
1 برش پنیر یا یک اونس پنیر( تقریباً به اندازه یک باطری قلمی)
2 قاشق کره بادام زمینی( معادل یک اونس)
قسمت کم چربی گوشت مرغ و بوقلمون را انتخاب کنید. وقتی گوشت قرمز می خرید، چربی اضافه آنرا جدا کنید. گوشت بدون چربی- مرغ- ماهی- یاپروتئین گیاهی به اندازه یک کف دست در روز.
تخم مرغ: سه بار در هفته یا به دستور دکتر .
نکات مفید:
قسمتی از گوشت گاو و گوسفند را بخرید که چربی کمی دارد. چربی اضافه را جدا کنید.
مرغ و بوقلمون را بدون پوست بخورید.
موقع پختن گوشت از مقدار کمی روغن، یا از روغن اسپری بجای روغن معمولی استفاده کنید.
غذاهای بدون گوشت بخورید. از حبوبات و سویا بعنوان منبع پروتئینی استفاده کنید.
چربی ها: چربی و روغن شامل کره، مارگاین، روغن های افزودنی به غذا و روغن برای طبخ غذا استفاد می کنیم. بعضی از انواع روغن ها عبارتند از روغن گیاهی، زیتون و روغن کانولا. خوردن زیاد غذاهای چرب و شیرین باعث اشکال در کنترل قندخون و وزن شما می شود. اگر غذای چرب و شیرین می خورید، به مقدار کم مصرف کنید.
برای کنترل دیابت خودتان بهتر است که از غذاهای چرب و با چربی اشباع شده(چربی لیوانی) کمتر بخورید.
شیرینی ها، غذاهای قند ی هستند که کالری دارند ولی مواد معدنی و پروتئین چندانی ندارند.
همچنین بعضی از شیرینی ها چربی زیادی دارند، مانند کیک، کلوچه و شیرینی خشک.
یک واحد چربی، روغن و شیرینی چقدر است؟
1 قاشق چایخوری روغن
1 قاشق چاشنی معمولی سالاد
2 قاشق چایخوری مایونز رقیق
1 عدد شیرینی خشک
عدد شیرینی ساده (دونات)
قاشق چایخوری شیره گیاهی
15-10 برگه چیپس(سیب زمینی سرخ شده)
غذاهای ممنوع: شکلات- آبنات- تنقلات- کره مارجین- مایونز- سس سالاد- نمک یا غذاهای شور وسرخ کرده- بستنی – شربت- فالوده پرهیز کنید و نوشیدنی های شیرین آب میوه با شکر
روش های پختن که برای شما مناسب هستند:
حرارت دادن در اجاق
سرخ کردن روی آتش
جوشاندن
سرخ کردن سریع با حرات زیاد
برشته کردن
بخارپز
دم کردن
کباب کردن
از روش های پختن غذا که روغن زیادی مصرف می شود اجتناب کنید.
فعالیت بدنی:
ü فعالیت بدنی در محل کار و در مسیر رفت و برگشت
ü فعالیت بدنی در خانه و بعنواان سرگرمی
ü امکان انجام فعالیت بدنی منظم
مثال:
راه رفتن با سرعت زیاد به مدت 30 دقیقه در روز
شنای سریع به مدت یک ساعت، سه بار در هفته
میزان کالری مصرفی بر حسب نوع فعالیت:
|
ردیف |
فعالیت |
توضیح |
کالری سوزانده شده طی 30 دقیقه |
|
1 |
پیاده روی با سرعت 7 کیلومتر در ساعت(4 مایل) |
فعالیت اندام تحتانی |
135 |
|
2 |
آهسته دویدن باسرعت 9 کیلومتر در ساعت(5 مایل) |
دویدن روی سطوح نرم استفاده از کفش مناسب |
240 |
|
3 |
شنا(تفریحی) |
کرال سینه تمام قسمت های بدن رابکار می کیرد |
200 |
|
4 |
دوچرخه سواری(تفریحی) |
فعالیت اندام تحتانی |
200 |
|
5 |
پاتیناژ(سرخوردن روی یخ) |
بدون توقف با سرعت متوسط |
235 |
|
6 |
ورزش های آیرویک(مبتدی) |
بدون توقف با سرعت متوسط، همراه با فعالیت بازوها |
170 |
|
7 |
ورزش های آئروبیک(پیشرفته) |
بدون توقف با شدت زیاد |
240 |
|
8 |
تنیس دوبل(چهار نفره) |
با تحرک زیاد |
200 |
|
9 |
تنیس انفرادی |
با تحرک زیاد |
270 |
|
10 |
گلف |
حمل وسایل و قدم زدن در زمین |
150 |
اقداماتی که این واحد برای بیماران انجام می دهد:
- تشکیل پرونده برای بیماران توسط کارشناس پرستاری دوره دیده
- آموزش بهداشت عمومی توسط کارشناس پرستاری
- ویزیت بیماران توسط پزشک متخصص داخلی وعمومی دوره دیده
- انجام آزمایشات دوره ای قند خون و انواع چربی توسط پرسنل آزمایشگاه
- دادن دارو به بیماران دیابتی نوع 2و1
- ارجاع بیماران بصورت سالانه به متخصص قلب و عروق- چشم- ارتوپد- اعصاب جهت پیشگیری از عوارض ویروس دیابت
دیابت یا بیماری قند هنگامی بوجود میآید که هورمون انسولین - عامل تنظیمکننده قند خون - یا به اندازه کافی در بدن تولید نمیشود یا بافتهای بدن به آن به درستی پاسخ نمیدهند.
در نتیجه سوخت وساز قند در بدن مختل میشود و قند خون از حد طبیعی خود بالاتر میرود، و در نهایت علائم شاخص دیابت به صورت پرخوری، پرنوشی و پرادراری ظاهر میشود.
هورمون انسولین که از سلولهای جزایر لانگرهانس در غده لوزالمعده به درون خون ترشح میشود، کارکردهای مختلفی در بدن دارد، و از جمله ورود قند را از خون به درون سلولها تسهیل میکند تا سلولها بتوانند برای تامین انرژی خود از آن استفاده کنند.
در صورت کمبود یا عدم تاثیر انسولین قند نمیتواند وارد سلولها شود، در نتیجه قند خون بالا میرود. بالا رفتن قند خون علاوه بر ایجاد علائم حادی که در بالا به آن اشاره شد، در درازمدت باعث آسیب رساندن به تقریبا هر عضو حیاتی بدن از جمله قلب، مغز، چشم، کلیهها و ... میشود.
دیابت را بر حسب علت ایجاد بیماری به دو گروه تقسیم میکنند:
دیابت نوع 1 یا دیابت نوجوانان، که نوعی بیماری خودایمنی است و در نتیجه تخریب نابجای سلولهای مولد انسولین بوسیله دستگاه ایمنی بدن رخ میدهد. علت این بیماری که معمولا افراد را در سنین نوجوانی درگیر میکند، دقیقا مشخص نیست و علاجی هم برای آن وجود ندارد.
این بیماران مجبورند از همان ابتدا با تزریق انسولین خارجی کمبود این هورمون را در بدن رفع کنند و قند خود را در حالت عادی نگه دارند.
دیابت نوع 2 یا دیابت بزرگسالان معمولا در میانسالی بروز میکند و زمینه ارثی در ایجاد آن دخیل است. این نوع دیابت به علت مقاومت پیدا کردن سلولهای بدن به انسولین رخ میدهد.
لوزالمعده مبتلایان به این نوع دیابت انسولین تولید میکند، اما این مقدار آنقدر کافی نیست که سطح قند خون یا گلوکز را در حد عادی حفظ کند. یک عامل مهم در ایجاد مقاومت به انسولین و بالارفتن قند خون در این بیماران چاقی آنهاست.
دیابت نوع 2 نیز علاجی ندارد، اما کارهای مختلفی میتوان برای اداره درمانی و نیز پیشگیری از آن انجام داد. برای کنترل و جلوگیری از این بیماری باید رژیم غذایی سالم مصرف کرد، به مقدار کافی ورزش کرد و وزن خود را متعادل نگهداشت.
بیمارانی که این اقدامات در آنها موثر واقع نشود، معمولا تحت درمان با قرصهای خوراکی پایینآورنده قند خون قرار میگیرند؛ البته ممکن است در درازمدت این قرص ها تاثیر خود را از دست بدهند و بیمار مجبور شود با تزریق انسولین قند خون خود را طبیعی نگهدارد.
کنترل دقیق دیابت و طبیعیکردن قند خون در هر دو نوع این بیماری میتواند باعث جلوگیری از بروز عوارض درازمدت تهدید کننده حیات ناشی از آن شود و عمر طبیعی بیماران را تضمین کند.
دیابت نوع 2 بسیار شایع تر از دیابت نوع یک است به طوری که 90 تا 95 درصد بیماران به نوع 2 دیابت مبتلا
بیماری دیابت چیست؟
بیماری دیابت در اثر ناتوانی بدن در تولید انسولین یا کاهش یا عدم اثر انسولین در سوخت و ساز مواد قندی پدید میآید. امروزه، دیابت یکی از مهمترین مشکلات بهدشتی- درمانی و اجتماعی- اقتصادی جهان محسوب می شود به گونهای که بیش از 150 میلیون نفر در دنیا مبتلا به این بیماری هستند. از آنجا که خود بیماران و خانواده های آنها عمده ترین نقش را در درمان دیابت به عهده دارند، کسب اطلاعات لازم درباره دیابت به شیوه های گوناگون آموزشی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مبتلایان به دیابت باید یاد بگیرند که چگونه قند خون خود را کنترل کنند تا از عوارض، حاد و مزمن بیماری پیشگیری نمایند و یا در صورت پیدایش این عوارض، به موقع به مراکز بهداشتی- درمانی مراجعه نمایند. به همین منظور بنیاد امور بیماری های خاص در راستای اهداف آموزشی تدوین شده سعی دارد تا با انتشار «مجموعه آموزش دیابت» که شامل کتابچه، بروشور، پوستر و فیلم های آموزشی می باشد، زمینه مناسبی برای آشنایی بیماران، خانواده ها و کارکنان مراکز بهداشتی- درمانی با جنبه های گوناگون بیماری دیابت فراهم نماید. با توجه به استقبال کم نظیر بیماران دیابتی، خانواده ها و کادر پزشکی از مجموعه فوق، این بنیاد نسبت به ویرایش دوباره و چاپ مجدد آن در شکلی تازه اقدام نموده است.
دیابت چیست و انواع آن کدام است؟
دیابت یا بیماری قند به علت ناتوانی بدن در تولید یا استفاده از انسولین پدید می آید. انسولین ماده ای است که در بدن توسط غدة لوزالمعده تولید می شود و باعث می گردد قند یا به عبارتی مهمترین منبع انرژی بدن مورد استفاده قرار گیرد.
چگونه می توان دیابت خود را کنترل کرد؟
شما می توانید با برنامه غذایی درست، فعالیت بدنی منظم و نگهداری وزن د حد ایده آل، به کنترل مطلوب قند خون دست یابید.
نگهداری وزن در میزان طبیعی به کنترل چربی های خون و کاهش فشار خون نیز کمک می کند. تعدادی از مبتلایان به دیابت برای کنترل قند خون طبق نظر پزشک به مصرف قرص های خوراکی پایین آورنده قند خون یا انسولین نیاز دارند.
کنترل قند خون= فعالیت بدنی منظم+ برنامه غذایی درست
چگونه می توان به طور صحیح غذا مصرف کرد؟
استفاده از هرم مواد غذایی به شما کمک می کند تا برای تغذیه صحیح از غذاهای متنوع استفاده کنید. زمانی که غذاهای متنوع می خورید ویتامین ها و مواد معدنی لازم نیز به بدنتان می رسد.
سعی کنید هر روز از هر گروه از مواد غذایی نام برده شده در هرم زیر استفاده نمایید.
مواد نشاسته ای چیست؟
مواد نشاسته ای شامل انواع نان، غلات، حبوبات، انواع خمیرها یا سبزیجات نشاسته ای است. در هر وعده غذایی باید از مواد نشاسته ای استفاده کرد. ممکن است شنیده باشید که مبتلایان به دیابت نباید مواد نشاسته ای بخورند ولی به خاطر داشته باشید که این توصیه دیگران را هرگز اجرا نکنید. خوردن مواد نشاسته ای برای سلامت هر فرد لازم و ضروری است.
تعداد واحد کربوهیدارت بستگی به شرایط مختلف دارد:
• میزان کالری مورد نیاز
• برنامه درمانی دیابت
مصرف مواد نشاسته ای سبب کسب انرژی، ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر می شود. غلات کامل مفیدتر از بقیه غلات است زیرا باعث رساندن بیشتر مواد معدنی، ویتامین و فیبر به بدن می گردد.
فیبر موجود در غذاهای گیاهی که جزئی غیرقابل جذب است، به کارکرد درست روده ها کمک می کند.
یک واحد ماده نشاسته ای شامل چه غذاهایی است؟
1 واحد
یک برش یا 30 گرم نان (سنگک، تافتون، بربری) یا 3 عدد بیسکویت معمولی یا 1 عدد سیب زمینی کوچک یا 3/1 لیوان برنج پخته یا 3/1 لیوان عدس پخته
2 واحد
2 برش نان یا 1 عدد سیب زمینی پخته+ 1 عدد بلال (تقریباٌ 15 سانتی متر)
3 واحد
1 عدد سیب زمینی آب پز+ 5 قاشق غذا خوری برنج پخته+ برش نان
ممکن است فقط لازم باشد یکی از مواد فوق یا 3 واحد ماده نشاسته ای را مصرف کنید. اگر به خوردن بیش از یک نوع کربوهیدرات در هر وعده غذایی نیاز داشتید از مواد نشاسته ای مختلف استفاده نمایید.
بهترین راه برای خرید، پخت و خوردن مواد نشاسته ای چیست؟
• سعی کنید نان های حاوی غلات کامل (نان سنگک، نان جو و...) تهیه کنید.
• سعی کنید مواد نشاسته ای پرچربی و سرخ شده مانند چیپس ذرت، چیپس سیب زمینی، شیرینی، بیسکویت و... کمتر مصرف کنید.
• ماست و شیر کم چربی یا بدون چربی تهیه نمایید.
• به جای سس مایونز از خردل یا آب لیمو استفاده کنید.
• سعی کنید در انتخاب مواد غذایی، انواع بدون چربی یا کم چربی آن را مصرف کنید
• به جای کره، روغن های حیوانی یا مارگارین از روغن مایع (ذرت، آفتاب گردان و...) استفاده کنید.
• سعی کنید تا حد امکان شیرینی، شکلات، ژله، آب نبات و کلیه مواد غذایی که از قندهای ساده تشکیل شده اند مصرف ننمایید.
سبزیها شامل چه غذاهایی هستند؟
مصرف سبزیها برای تمامی افراد مفید است. سعی کنید هر روز سبزیهای خام و پخته استفاده نمایید.
مصرف سبزی ها باعث رساندن ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر به بدن شما می شود. البته انرژی تولید شده از مصرف سبزی ها بسیار اندک است.
تعداد واحد سبزی هایی که باید در طول روز مصرف کنید به عوامل زیر بستگی دارد:
• میزان انرژی روزانه مورد نیاز
• غلظت قند خون
یک واحد از گروه سبزی ها شامل چیست؟
1 واحد
1 عدد هویج پخته یا یک سوم لیوان لوبیا سبز یا قارچ پخته
2 واحد
1عدد هویج پخته+ 1 کاسه (کوچک) سالاد یا 1 عدد گوجه فرنگی متوسط
3 واحد
نصف لیوان سبزیجات پخته یا خام خرد شده (گل کلم، ذرت و...)+ 1 عدد گوجه فرنگی متوسط+ سه چهارم لیوان آب سبزی ها
ممکن است 1 واحد یا بیشتر از سبزی ها مورد نیاز روزانه شما باشد. اگر روزانه بیش از 1 واحد سبزی ها مورد نیاز است، سعی کنید از انواع مختلف سبزی ها استفاده نمایید.
مهمترین راه برای خرید، پخت و خوردن سبزی ها چیست؟
• سعی کنید از سبزی های خام یا پخته بدون چربی یا کم چربی مصرف نمایید. میتوانید سبزی ها را بدون چربی نیز طبخ کنید.
• سعی کنید از سس سالاد بدون چربی یا کم چربی برای روی سالاد یا سبزی ها استفاده نمایید.
• از پیاز و سیر در غذاها استفاده کنید.
• به جای سس از آبغوره یا آب لیمو در سالاد استفاده کنید.
• در حین پخت به سبزی ها یک قطعه گوشت قرمز یا مرغ اضافه کنید.
• بهتر است سبزی ها سریعاٌ بپزید و سعی کنید آنها را در کمی آب جوش بجوشانید.
• اگر سبزی را بصورت سرخ کرده مصرف می کنید باید از روغن های مایع نظیر روغن زیتون، ذرت و یا آفتابگردان به مقدار بسیار کم استفاده نمایید.
• سعی کنید به سبزی های پخته شده کره یا مارگارین اضافه نکنید.
• اگر نیاز به مصرف سس برای سالاد دارید از ماست کم چربی و یا آب لیمو نی ز می توانید جهت تهیه سس استفاده کنید.
میوه ها شامل چیست؟
مصرف میوه ها برای همه افراد لازم و ضروری است. با مصرف میوه می توان انرژی، ویتامین ها (C,A)، مواد معدنی و فیبر را به بدن رساند. تعداد واحدهای میوه که در طول روز مصرف می کنید به عوامل زیر بستگی دارد:
• میزان کالری مورد نیاز
• غلظت قند خون
یک واحد از گروه میوه ها شامل چیست؟
1 واحد
نصف لیوان آب پرتقال یا 1 عدد سیب کوچک (یا هلو یاکیوی یا پرتقال) یا نصف
گریپ فروت یا 2 قاسق غذا خوری کشمش
2 واحد
نصف موز بزرگ (5/22 سانتی متر)+ 1 عدد و نصفی انجیر خشک یا یک و یک چهارم لیوان توت فرنگی
ممکن است به مصرف 1 یا 2 واحد میوه در طول روز نیاز داشته باشید. در صورتی که در طول روز بیش از 1 واحد باید میوه بخورید، سعی کنید از انواع میوه ها استفاده نمایید.
چه نکاتی را هنگام مصرف میوه ها باید رعایت کرد؟
• سعی کنید میوه ها را بصورت خام مصرف کنید.
• میوه های خشک شده در واقع شکل تغلیظ شده هستند که مقادیر زیادی قند دارند، بنابراین باید به میزان اندکی مصرف شوند.
• انگور دارای قند زیادی است که اگر آنرا به مقدار زیاد مصرف کنید برکنترل قند خون شما اثر می گذارد.
• در هنگام خرید سعی کنید میوه های کوچک تر انتخاب کنید.
• خوردن میوه ها بصورت کامل بهتر از مصرف آب میوه ها است.
• سعی کنید در صورت مصرف آب میوه، از آب میوه صددرصد طبیعی و بدون شکر اضافه شده استفاده کنید.
• از دسرهای آماده که چربی و قند بالایی دارند استفاده نکنید.
• اگر علاقه زیاد به مصرف آب میوه دارید آنرا با افزودن آب رقیق نمایید و یا آب را به میوه له شده اضافه کنید و به خاطر داشته باشید که نباید به آن شکر اضافه نمایید.
• همچنین به منظور پیشگیری از یبوست و دیگر عوارض گوارشی سعی کنید تاحد امکان میوه ها را با پوست مصرف کنید.
گروه شیر شامل چه غذاهایی است؟
مصرف ماست و شیر بدون چربی و یا کم چربی برای سلامت همه افراد ضروری است. مصرف شیر و ماست سبب تولید انرژی و دریافت کلسیم، ویتامین A، پروتئین و سایر ویتامین ها و مواد معدنی می شود.
هر روز شیر بدون چربی یا کم چربی بنوشید و ماست کم چربی یا بدون چربی مصرف کنید.
تعداد واحد مصرفی از لبنیات به شرایط زیر بستگی دارد:
• میزان انرژی روزانه مورد نیاز
• غلظت قندخون
نکته مهم: اگر باردار هستید یا به نوزاد خود شیر می دهید، روزانه 5-4 واحد شیر و ماست مصرف کنید.
یک واحد شیر و جانشین های آن شامل چه غذاهایی است؟
غذاهای پروتئینی شامل گوشت قرمز، ماکیان (مرغ، بوقلمون و..)، ماهی، تخم مرغ و پنیر است.
هر روز مقدار کمی از این مواد را در برنامه روزانه بگنجانید.
مصرف روزانه پروتئین ها به ترمیم و ساخت بافت های بدن و عضلات کمک می کند و سبب تأمین ویتامین B6 و B12 و مواد معدنی (آهن و...) نیز می گردد.
تعداد واحدهای مورد نیاز از مواد پروتئینی به شرایط زیر بستگی دارد:
• میزان انرژی مورد نیاز روزانه
• غلظت قند خون
یک واحد گوشت و جانشین های آن شامل چه غذاهایی است؟
1 واحد
30 گرم گوشت قرمز، ماکیان یا ماهی پخته شده یا 30 گرم پنیر بصورت زیر:
1 عدد ران کوچک مرغ یا 1 قوطی کبریت پنیر یا 30 گرم ماهی تن نصف لیوان حبوبات پخته شده یا 20 عدد تخم مرغ
بهترین راه برای خرید، پخت و مصرف غذاهای پروتئینی چیست؟
• سعی کنید کم چربی ترین گوشت را بخرید.
• پوست مرغ دارای چربی زیاد است؛ قبل از پخت پوست آن را کامل جدا کنید.
• سعی کنید که گوشت را بدون افزودن چربی طبخ کنید.
• به جای سرخ کردن تخم مرغ، آن را با پوست آب پز کنید.
• برای طعم بخشیدن بیشتر به این مواد از آبغوره، آب لیمو، سس گوجه فرنگی و.. استفاده کنید.
• فرآورده های گوشتی نظیر سوسیس، کالباس و همبرگر دارای چربی زیادی هستند، بنابراین مصرف آنها را به حداقل برسانید.
• سعی کنید ماهی بیشتر مصرف کنید و به جای سرخ کردن ماهی، آن را بصورت آب پز، بخار پز و یا کبابی مصرف نمایید.
روغن ها و چربی ها شامل چه غذاهایی است؟
همان طور که در هرم مواد غذایی مشاهده می کنید روغن ها و چربی ها در قله هرم قرار دارند. یعنی باید مصرف آنها را به حداقل رساند. بعضی از چربی ها و روغن ها دارای چربی های اشباع و کلسترول می باشد که برای سلامتی مضر است. مصرف این غذاها انرژی فراوانی در بدن شما تولید می کند ولی مواد مغذی کمی به بدنتان می رساند. غذاهای پرچربی شامل کره، مارگارین، سس سالاد، روغن ها، مایونز، خامه، پنیرخامه ای، سرشیر، چیپس سیب زمینی و... می باشد.
یک واحد از روغن ها و چربی ها شامل چه غذاهایی است؟
1 واحد
1 قاشق مرباخوری روغن (آفتابگردان، ذرت، زیتون، سویا، پنبه دانه) یا 10 عدد زیتون کوچک
2 واحد
1 قاشق مرباخوری مارگارین+ 2 قاشق مرباخوری تخمه کدو یا 12 عدد بادام خشک، در هر وعده غذایی ممکن است 2-1 واحد از این مواد مورد نیاز باشد.
مواد قندی شامل چه غذاهای است؟
همان طور که مشاهده می کنید مواد قندی (نوشابه، شربت، مربا، شکر و عسل، آب نبا، شکلات) نیز در رأس هرم قرار دارند، بنابراین باید از این مواد به مقدار بسیار کم مصرف نمایید (تا حدامکان مصرف نکنید). این مواد سبب تولید انرژی در فرد می شود اما هیچ ماده مغذی به بدن نمی رسانند. بعضی از مواد قندی مثل کیک، دسرها و انواع شیرینی ها حاوی مقدار زیادی چربی نیز می باشند. مصرف کم این مواد نیز به کاهش وزن کمک می کند و قند خونتان را نیز کنترف می نماید.
یک واحد مواد قندی شامل چه غذاهایی است؟
1 واحد
1 عدد شیرینی (1 قطعه 3 سانتی متر) یا 1 قاشق مرباخوری شربت
لازم به ذکر است که مصرف مواد قندی باعث می شود قند خون به سرع بالا رود.
چند نکته مهم:
• سعی کنید روزانه از تمام گروه های مواد غذایی استفاده کنید.
• سعی کنید غذاهای متنوع مصرف کنید تا مواد معدنی و ویتامین ها به مقدار کافثی به بدنتان برسد.
• به اندازه کافی مواد نشاسته ای، سبزی ها و ماست و شیر مصرف کنید.
• روزانه از مواد پروتئینی نیز استفاده نمایید.
• در هر وعده غذایی باید سعی کنید که حداقل از هر 3 گروه غذایی مختلف استفاده نمایید؛ برای مثال ساندویج تخم مرغ که در آن گوجه فرنگی، کاهو و جعفری استفاده شده باشد.
• مواد غذایی که روزانه مصرف می کنید به 3 وعده اصلی و 3 میان وعده تقسیم نمایید.
• غذا خوردن منظم در تنظیم میزان قند خون اثر زیادی دارد به خصوص اگر قرص یا انسولین مصرف می کنید.
• گنجاندن سبزی ها و میوه ها به مقدار کافی در غذای روزانه را فراموش نکنید.
• به هنگام طبخ غذا از نمک کمتری استفاده کنید و سعی نمایید که پس از پخت، نمک به غذا اضافه نکنید.
• از گیاهان معطر و ادویه های فاقد نمک برای طعم دادن به غذا استفاده کنید.
• از غذاهای کنسرو شده که در طی فرآیندهای صنایع غذایی نمک به آنها افزوده می شود کمتر استفاده کنید.
• مصرف هفتگی تخم مرغ را محدود کنید (حداکثر هفته ای 2 بار)
• به هنگام مصرف روغن، هیچ گاه روغن را در ظرف سرازیر نکنید.
• روزانه 8-6 لیوان مایعات بدون شیرینی بخورید.
• سعی کنید وزن مطلوب خود را حفظ نمایید.
• مغزهای گردو، بادام و... در گروه چربی ها قرار می گیرند و هر واحد آنها برابر 2 قاشق غذا خوری است.
کسانی که دیابت کنترل شده دارند و واجد شرایط هستند نباید در رژیم غذایی خود در ماه رمضان تغییر بدهند و مایعات کافی بنوشند و زمان ورزش خود را تنظیم کنند. این قبیل بیماران نباید بدون سحری و خوردن قرصهای تجویز شده روزه بگیرند
غذای افطار در بیمار دیابتی باید به چند وعده تقسیم شود زیرا مصرف مواد غذایی به صورت وعده کامل با افزایش قند همراه خواهد بود.
کربوهیدراتهای ساده برای افطار و کربوهیدراتهای پیچیده برای سحر انتخاب مناسبتری است. مصرف مایعات کافی (حداقل 2 لیتر) در زمان غیرناشتایی از بروز کمآبی جلوگیری میکند.
بیماران دیابتی باید از نان، سبزیجات و لبنیات و غیره در رژیم غذایی خود استفاده کنند و با کاهش حجم غذا در هر وعده و افزایش تعداد وعدههای غذایی از بروز اختلالات گوارشی و بالا رفتن قند خون جلوگیری کنند.
در افراد دیابتی که اجازه روزه گرفتن را دارند استفاده از آب و انواع نوشیدنیها ضروری است و توصیه میشود به هیچ عنوان از مواد غذایی پرچرب و شیرین نظیر زولبیا و بامیه استفاده نشود. مطالعات نشان میدهند که استفاده از یک رژیم غذایی کم کالری که از تمام گروههای غذایی در آن استفاده شده است میتوانند به میزان قابل ملاحظهای موجب کاهش شاخصهای بیوشیمیایی نظیر قند خون شوند
استفاده از انواع گوشت سفید به همراه انواع سبزیجات نظیر کدو و لوبیای سبز در کنار کمی نان جو سبوسدار نه تنها عارضهای را در پی ندارد بلکه این بیماری را کنترل کرده و یا حتی بعد از ماه رمضان با یک آزمایش ساده مشخص خواهد شد که فرد توانسته است میزان قند خود را حداقل به نصف میزان قبلی برساند
با این حال توصیه شده است که رژیم غذایی افراد مبتلا به دیابت در ماه رمضان حاوی ۱۵۰۰ کالری باشد، بنابراین بهتر است برای سحری نصف گریپ فروت (در دسترس بودن)، یک تخم مرغ پخته، یک قرص نان یونانی (در صورت نبود یک قرص نان باگت)، یک قاشق چای خوری روغن زیتون، چای و شیر بدون چربی بخورید و برای وعده افطار نیز دو عدد خرما، یک لیوان شیر بدون چربی و برای شام نیز عدسی، یک قرص نان یونانی، سبزیجات شامل گوجه، خیار و پیاز به همراه یک عدد سیب تازه بخورید.
بهتر است از قندهای پیچیده و غلات سبوسدار و برنج پخته شده همراه با حبوبات که سرعت هضم کمتر و خاصیت سیرکنندگی بیشتری دارند در سحری استفاده شود و از خوردن گوشت و غذاهای سرخ شده و نوشیدنیهای کافئیندار مانند چای، قهوه و نوشابه پرهیز شود.
بیماران دیابتی هنگام سحر باید غذای سبک مصرف کنند تا بعد از غذا و در طول روز احساس رخوت و سستی نداشته باشند. همچنین 15 تا 20 دقیقه قبل از سحری مایعات بنوشند و زمان زیادی را برای جویدن غذا صرف کنند، همچنین بعد از غذا نیز بلافاصله به خواب نروند تا دچار سوءهاضمه نشوند
روزهداران سعی کنند افطار را با نوشیدنی گرم آغاز کرده و از مواد غذایی سبک استفاده کنند. از سوی دیگر، فاصله زمانی حداقل یک ساعت میان افطار و شام رعایت شود.
این بیماران حتیالامکان از غذاهای حاوی قندهای ساده و طبیعی مانند توت و خرما استفاده کنند و از خوردن شیرینیجاتی نظیر شله زرد و حلوا و غذاهای پرچربی که سبب تشنگی میشود در افطار پرهیز کنند.
بهترین زمان تامین آب مورد نیاز بدن در ماه رمضان فاصله زمانی میان افطار و شام است: در هنگام افطار مایعات ننوشید زیرا سبب بروز سوءهاضمه میشود
مهمترین مسالهای که در روزه، آن هم در فصل گرم، فرد مبتلا به دیابت را تهدید میکند افت قندخون است، یعنی شما ناگهان همه تلاش تیمی خود و پزشکتان را برای منظم شدن روند تنظیم قندخون بر هم میزنید. اما به این گروه از بیماران که به دلایل طبی از انجام این فریضه الهی محروم میشوند خاضعانه عرض میکنم که پرهیز از خوردن و آشامیدن تنها یکی از آداب روزهداری این ماه و تزکیه نفس و فیض بردن از ماه رمضان است. شما میتوانید دیگر موارد مانند نیکی و رسیدگی به نیازمندان و غیره را در نظر بگیرید. حتی میتوانید با استفاده از رژیم غذایی مناسب و استفاده از داروهایتان، سلامت خود را حفظ و تضمین کنید تا با شادابی، شکر نعمت را برآورید و به امور خیریه برسید
اگر بیماران دیابتی چه از نوع اول و چه از نوع دوم بر اثر روزهداری با ضعف شدید مواجه شوند به گونهای که بدن آنها بلرزد ضروریست در هر ساعت از روز، روزه خود را افطار کنند و روز بعد نیز روزه نگیرند، زیرا ضعف شدید، جان این بیماران را به شدت به خطر میاندازد.
بیماران مبتلا به دیابت چه آنهایی که وابسته به انسولین هستند و چه آنهایی که برای کنترل قند خود از دارو مصرف می کنند در طول روز ممکن است دچار افت شدید قند خون شوند
به همین خاطر به این دسته از بیماران توصیه می شود که در یک هفته قبل از ماه رمضان و شروع روزه داری در خصوص نحوه مصرف انسولین و قرص های مورد مصرف خود به پزشک مراجعه کنند
علایم افت قند خون گفت تاری دید، عرق سرد، سر گیجه، خستگی شدید ، تپش قلب و رنگ پریدگی از جمله علایم افت قند خون است
برای اینکه دچار این مشکل نشوند باید در وعده های غذایی در ماه رمضان میوه ، سبزیجات، مایعات و مواد غذایی پر فیبر را مصرف کنند.
کنترل جدی
خطرناکترین عارضه روزهداری برای افراد دیابتی، کاهش بیش از اندازه قند خون است. بنابراین باید با تنظیم غذاهای افطار و سحر، از افت قند خون پیشگیری کنید. اولین قدم برای فرد دیابتی که میخواهد در فریضه روزه همگام سایرین باشد، این است که تجهیزات لازم برای اندازهگیری قند خون یا حداقل ادرار را در منزل داشته باشد. بدون پایش مداوم قند خون یا تخمین آن از طریق آزمایش ادرار، نمیتوان از ایمن بودن روزهداری اطمینان کافی داشت.
نشانههای افت قند خون
ضعف و بیحالی شدید، عرق سرد فراوان، سرگیجه، تاری دید، گرسنگی شدید و لرزش بدن علائم خطر برای شماست که در نهایت ممکن است به بیهوشی بینجامد. اگر در این شرایط دستگاه گلوکومتر (اندازهگیری قند خون) را در دسترس دارید، فورا قند خونتان را اندازهگیری کنید. در صورتی که قند خون شما کمتر از 50 باشد، یقین کنید قند خون شما افت کرده است و نیاز به مصرف مواد قندی دارید.
شما باید حتما برای سحری خوردن از خواب بیدار شوید، چون لازم است مواد غذایی و قندی لازم را در شروع روز در اختیار بدنتان قرار دهید تا در طول روز دچار کاهش قند خون نشوید، زولبیا و بامیه منابع قندی مناسبی برای شما به شمار نمیآیند. به جای آن، از مربا یا 2 عدد خرما همراه چای استفاده کنید
افراد مبتلا به دیابت می توانند در ماه رمضان روزه بگیرند
۱ - من بیماری قند دارم و در حال حاضر برای پایین آوردن قند خونم از قرص قند استفاده می کنم ، آیا می توانم امسال بگیرم ؟
در صورتی که شما به بیماری مزمن دیگری مبتلا نیستید و در حال حاضر قند خونتان در حد قابل قبولی ( در حالت ناشتا زیر ۱۶۰ ) است و اخیراً دچار افت قند خون نشده اید ، به احتمال زیاد می توانید روزه بگیرید .
۲ - آیا دخترم که دیابتی است و انسولین تزریق می کند هم می تواند روزه بگیرد ؟
بعید به نظر می رسد که ایشان بتوانند روزه داری را تحمل کنند . البته اگر اصرار بر روزه داشتن دارد ، در صورتی که انسولین زیادی مصرف نمی کند و طی روز دچار افت قند خون نمی شود با احتیاط کامل و رعایت نکاتی که بیان خواهد شد ممکن است بتواند دوره روزه داری را بدون خطر پشت سر بگذارد .
۳ - آیا اگر من روزه بگیرم ممکن است دچار عوارض بشوم ؟
خطرناک ترین عارضه روزه داری ، کاهش بیش از حد قند خون است . شما طی روزه داری بیش از هر چیز باید مراقب باشید که قند خونتان زیاد افت نکند .
۴ - چگونه می توانم بفهم که قند خونم پایین آمده است ؟
افت قند خون با علائمی مانند : ضعف و بیحالی شدید ، عرق فراوان سرد ، طپش قلب ، سرگیجه و تاری دید ، گرسنگی شدید و لرزش بدن و در نهایت بیهوش شدن مشخص می گردد .
۵ - اگر وسط روز دچار چنین مشکلی شدم چه کنم ؟
در صورتی که شما گلوکومتر ( دستگاه اندازه گیری کننده قند خون ) در اختیار دارید فوراً قند خونتان را اندازه بگیرید ، در صورتی که قند خونتان کمتر از ۵۰ باشد حتماً باید روزه خود را افطار کنید . اما اگر گلوکومتر ندارید با بروز چنین علائمی ، سریعاً روزه خود را افطار نموده و با مصرف شربت یا شیرینی مختصر از عوارض بعدی پیشگیری کنید .
۶ - آیا روزه گرفتن رژیم محسوب می شود یا اینکه طی ماه رمضان هم باید رژیم خاصی را رعایت کنم ؟
رعایت رژیم دیابتی برای شما الزامی است . شما طی ماه رمضان بین افطار تا اذان صبح مواد غذایی مصرف می کنید لذا باید نکاتی را رعایت نمائید که قند خون شما در این فاصله بیش از حد بالا نرود .
۷ - آیا میزان کل مواد غذایی مصرفی در ماه رمضان باید مانند رژیم قبلی ام باشد ؟
بله ، حتماً شما نباید کالری دریافتی خود را در ماه رمضان نسبت به قبل افزایش دهید . خصوصاً مصرف مواد قندی و شیرین از جمله زولبیا و بامیه را حتماً محدود کنید . در صورت تمایل شدید به مواد شیرین می توانید از مربا یا نوشابه های رژیمی استفاده کنید و یا هنگام افطار دو عدد خرما همراه با نوشیدنی مانند چای مصرف کنید .
۸ - وعده های غذایم باید به چه صورت باشد ؟
بهتر این است که با یک افطار ساده ( مثلاً مشابه صبحانه ) آغاز کنید و شام را با فاصله ۲-۱ ساعت بعد مصرف نمائید . قبل از خوابیدن هم می توانید غذای مختصری ( مشابه عصرانه ) بخورید . سحری را هم حتماً میل کنید .
۹ - اگر برای خوردن سحری نتوانستم بیدار شوم چه کنم ؟
بهتر است از روزه گرفتن در آن روز منصرف شوید ؛ چرا که احتمال پایین افتادن قند خونتان وعوارض دیگر زیاد است .
۱۰ - نوشیدن آب و مایعات غیرقندی تا چه اندازه مجاز است ؟
بهتر این است که آب کافی بنوشید تا طی روز دچار کمبود آب نشوید ، توصیه می کنم بعد ازخوردن سحری قبل از شروع روزه ، حداقل ۲-۱ لیوان آب بنوشید .
۱۱ - آیا رفتن مرا به مهمانی های افطار صلاح می دانید ؟
مسلماً شرکت در جمع خانواده و دوستان از نظر روحی بسیار برایتان مناسب است اما چه در ماه رمضان و چه غیرآن هیچ گاه در مهمانی ها فراموش نکنید که دیابتی هستید تا سال ها با سلامت کامل به زندگی ادامه دهید .
۱۲ - اگر بعد از افطار احساس کردم قند خونم بالاست چه کنم ؟
در صورت امکان قند خونتان را اندازه گیری کنید . اگر بالای ۲۵۰ بود باید شب بعد ۲۰ درصد از کالری دریافتی خود کم کنید تا دچار مشکل نشوید . به هر حال متوجه باشید اگر قند خونتان هنگام شب بالا باشد ، نتایج مثبت روزه داری عاید شما نخواهد شد .
۱۳ - اگر هنگام سحر احساس کردم قند خونم بالاست چه کنم ؟
در این صورت هم اگر قند خونتان بالای ۲۰۰ باشد باید از مواد غذایی سحری خود ۲۰ درصد کم کنید ، اما اگر قند خونتان بالای ۳۵۰ بود توصیه می کنم اصلاً روزه نگیرید .
۱۴ - اگر طی روز استراحت کنم بهتر است یا می توانم فعالیت داشته باشم ؟
فعالیت فیزیکی شما باید در حد معمول بوده و استراحت زیاد ، به نفع شما نیست . اموری که نیاز به فعالیت جسمانی شدید دارد را بهتر است بعد از ظهرها انجام ندهید تا از افت شدید قند خون پیشگیری شود .
۱۵- ورزش چطور ؟
ورزش سبک ۱۵-۱۰ دقیقه ای هنگام صبح احتمالاً برایتان مناسب است اما ورزش هنگام بعد ازظهر و قبل از افطار می تواند مشکل ساز باشد . باید در صورت امکان طی شب ها زمانی را به ورزش اختصاص دهید .
۱۶ - در ماه رمضان قرص هایم را در چه زمانی مصرف کنم ؟
بطور کلی قرص های مصرفی صبح و ظهر را همزمان هنگام افطار و قرص مصرفی شبانه را قبل از سحری مصرف نمائید . البته اگر قندخونتان تحت کنترل است ممکن است تحت نظارت پزشک ، بتوانید تعداد قرص هایتان را کاهش دهید .
۱۷ - اگر فراموش کردم قرصم را مصرف کنم چه باید بکنم ؟
از آنجا که عدم مصرف مایعات طی روز می تواند منجر به غلیظ شدن خون و بالا رفتن قند خون و عوارض دیگر شود لذا توصیه می کنم حتماً قرص خود را به موقع مصرف کنید و اگر فراموش کردید خصوصاً در صورتی که معمولاً قند خونتان بالاست بهتر است آن روز را روزه نگیرید .
۱۸ - بهترین زمان برای آزمایش قند خون در ماه رمضان چه زمانی است ؟
مسلماً ایده آل این است که هر بیمار دیابتی که روزه می گیرد گلوکومتر در اختیار داشته باشد و قبل از افطار ، دو ساعت بعد از افطار و قبل از سحری ،قند خون خود را اندازه گیری نماید . اما در صورتی که گلوکومتر در دسترس ندارید بهتر است آزمایش های خود را تحت نظارت پزشک و در زمان تعیین شده انجام دهید .
در ماه رمضان بررسی قند خون ناشتا باید قبل از افطار صورت گیرد که بسیار کمک کننده می باشد .
۱۹ - آیا اگر روزه بگیرم چربی خونم هم پایین خواهد آمد ؟
در صورتی که رژیم خود را رعایت کرده باشید می توانید منتظر کاهش کلسترول و تری گلیسرید خونتان باشید . این مسئله در پیشگیری از بیماری های عروقی قلب و فشار خون هم به شما کمک می کند . طی ماه رمضان رژیم غذایی در بسیاری از خانواده ها حاوی مواد قندی و نشاسته ای فراوان می باشد که ضمن اثر نامطلوب بر قند خون ، تری گلیسیرید خون را هم بالا می برد .
۲۰ - آیا بیماران دیابتی که به نحوی دچار عوارض مزمن دیابت بر کلیه ها ، چشم ، قلب و … شده اند می توانند روزه بگیرند ؟
هر چند ممکن است برخی از این افراد با روزه گرفتن دچار مشکل حادی نشوند ولی برای پیشگیری از پیشرفت عوارض مزمن بهتر است روزه نگیرند و یا با متخصص مربوطه مشورت کنند
نظرات ()